Deyim

Bıyık Burmak (bükmek) Ne Demek?

Anlamı

çalım yapmak amacıyla bıyıklarını kıvırmak:
'Bıyık buran, göğüs geren erleriz.' -E. B. Koryürek.

Detaylı Açıklama

Bıyık burmak, çalım yapmak amacıyla bıyıklarını kıvırmaktır. Kalıbın bıyık bükmek biçimi de vardır. Kişi bıyığının ucunu parmaklarıyla büküp yukarı doğru kıvırır; bu hareket bir güveni, bir kendini beğenmişliği gösterir. Kalıp hem gerçek bir hareketi hem de bu hareketin taşıdığı çalımı anlatır. Koryürek de bir şiirinde kalıbı kullanır. Söz bir övünmeyi, bir meydan okumayı ya da bir alayı taşıyabilir. Kişi bir başarının ardından, bir rakibin karşısında ya da bir kalabalığın içinde bıyık burabilir. Kalıbın öznesi bıyığını kıvıran, çalım yapan kişidir. Hareket bir pehlivanın, bir efenin ya da bir kahvehane ustasının duruşunu canlandırır. Kalıp -a -a ikilemesiyle de kurulur: bıyık bura bura yürüdü.

Örnek Cümleler

  1. Güreşi kazanan pehlivan, seyircilere dönüp bıyık burarak meydanda bir tur attı.
  2. Kahvehanede tavla partisini kazanan dayım, rakibine bıyık burup çayını keyifle yudumladı.
  3. Düğünde zeybek oynayan yaşlı efe, gençlere bıyık bura bura meydan okudu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bıyık buran, göğüs geren erleriz dizesi, kendini yiğit ve güçlü gören bir topluluğun gururunu anlatır. Bıyık burmak burada göğüs germekle birlikte anılır; ikisi de yiğitliği bedenle gösterme biçimidir.

Çalım atmak, çalımlamak, gösteriş yapmaktır; bunun nasıl yapıldığını söylemez. Bıyık burmak ise bu çalımı belli bir hareketle, bıyığın kıvrılmasıyla anlatır. Biri genel bir tavrı, öteki o tavrın gözle görülen bir biçimini gösterir.

Boş başak dik durur, bilgisiz olanın üstün görünmek için kasıldığını söyler. Bıyık burmak da bir çalımı anlatır, ama çalımın yersiz olduğunu söylemez; kişi gerçekten yiğit de olabilir. Atasözü çalımı eleştirir, deyim yalnız gösterir.