Anlamı
1) geminin başını rüzgâr almayan tarafa çevirmek:
'Ne var ki Ateşoğlu dümendeydi. Yükseldi, yine boca etti.' -Halikarnas Balıkçısı. 2) mec. birden çevirip boşaltmak, dökmek:
'Şarap koyuyorum diye sirke şişesini boca etmişsin.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
"Boca etmek" sözü iki katmanlı bir kullanıma sahiptir. Denizcilikte geminin yönünü belirli bir tarafa çevirmeyi anlatırken, günlük dilde daha çok bir şeyi birden döküp boşaltmak anlamında kullanılır. Bu mecaz kullanım özellikle kontrolsüz, aceleci ya da ölçüsüz bir boşaltma hareketini anlatırken öne çıkar. Bir sıvının, bilginin ya da duygunun bir anda ortalığa saçılması gibi durumlarda da benzetme yoluyla kullanılabilir. Bu yüzden söz, yalnız hareketin kendisini değil, o hareketin sertliğini ve birden oluşunu da hissettirir.
Örnek Cümleler
- Sofraya çorba koyacağım derken tencereyi yana çevirip hepsini boca etmek üzereydi.
- Çocuğa azar azar anlatmak yerine bütün öfkesini bir anda boca etecekti yanlış oldu.
- Şişeyi hızlı tutunca yağ birden boca etti gibi tezgâha yayıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kısaca, 1) geminin başını rüzgâr almayan tarafa çevirmek: 'Ne var ki Ateşoğlu dümendeydi. Yükseldi, yine boca etti.' -Halikarnas Balıkçısı. 2) mec. birden çevirip boşaltmak, dökmek: 'Şarap koyuyorum diye sirke şişesini boca etmişsin.' -H. R. Gürpınar demektir. Bu deyim, anlatılmak istenen durumu somut ve akılda kalıcı bir benzetmeyle ifade eder.
Roman, hikâye ve şiirlerde karakterlerin iç dünyasını veya durumları tasvir etmek için kullanılır. Yazarlar bu deyimi doğal diyaloglara yerleştirerek anlatıma canlılık ve yerellik katar.
Her yaş grubunda bilinmekle birlikte, gençler arasında da sıklıkla duyulur. Günlük konuşmada doğal bir şekilde yer edinmiş bir ifadedir.