Anlamı
gemi veya sandalın başını dalgaların geldiği yöne çevirmek.
Detaylı Açıklama
Dalgayı başa almak, gemi ya da sandalın başını dalgaların geldiği yöne çevirmektir. Kalıp bir denizcilik işini anlatır. Baş, teknenin ön ucudur; dalgayı başa almak, gelen dalgayı bu uçla karşılamaktır. İşi dümende ya da küreklerde olan kişi yapar. Söz bir fırtınada, dalgalı bir geçişte ya da bir liman girişinde geçebilir. Teknenin büyüklüğü kalıpta önemli değildir: bir sandal, bir balıkçı teknesi ya da bir gemi dalgayı başa alabilir. Sözlük bu yönelmenin neden yapıldığını açıklamaz; yalnız işin kendisini tanımlar. Kalıp gemicilerin dilinde yaşar; deniz öykülerinde, anılarda ve haberlerde de görülür. Fiil almak, dalgayı bir yere kabul etmek, karşılamak anlamı taşır. Kalıbın öznesi kaptan, dümenci ya da kürekçidir.
Örnek Cümleler
- Fırtına bastırınca yaşlı balıkçı dümeni kırdı, dalgayı başa alıp sandalı limana doğru ağır ağır sürdü.
- Boğaz çıkışında dev dalgalarla karşılaşan kaptan, dalgayı başa alarak gemiyi rotasında tutmaya çalıştı.
- Kıyıya dönen kayıkçı, geçen şilebin bıraktığı büyük dalgaları görünce küreklere asılıp dalgayı başa aldı; kayık devrilmeden sallanıp geçti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Baş, teknenin yol alırken önde giden bölümüdür; arka uca kıç, yanlarına borda denir. Kalıpta baş gelen dalgalara döndürülür. Böylece dalgalar teknenin yanına değil, önüne, ön ucuna çarpar.
Boca etmek, birinci anlamında geminin başını rüzgâr almayan tarafa çevirmektir. Dalgayı başa almakta ise baş dalgaların geldiği yöne döndürülür. İki kalıp da teknenin başını bir yöne çevirmeyi anlatır, ama yönler başkadır.
Her zaman gemicinin istediği rüzgâr esmez, olayların herkesin istediği biçimde meydana gelmediğini söyler. Dalgayı başa almak da gemicinin kötü havada yaptığı bir iştir. Atasözü denizdeki bu görüntüyü hayata taşır.