Deyim

Boğazına bir Yumruk Tıkanmak (gelip Oturmak) Ne Demek?

Anlamı

konuşamaz olmak, sesi çıkmamak:
'Babasının adı anılınca Ferit'in boğazına bir yumruk tıkandı.' -A. İlhan.

Detaylı Açıklama

Boğazına bir yumruk tıkanmak, konuşamaz olmak, sesi çıkmamaktır. Görüntü sert ve somuttur: kişi bir şey söylemek ister, ama sözler çıkmaz; yalnızca yutkunur ya da susar. Kalıp bir sebep belirtmez; bu durumu bir acı, bir korku, bir utanç ya da beklenmedik bir sevinç doğurabilir. Cümlenin öznesi yumruktur; konuşamayan kişi ise boğaz sözcüğüne bağlanır: annesinin boğazına bir yumruk tıkandı. Söz bir haber anında, bir mahkeme salonunda, bir vedada ya da bir anma töreninde geçebilir. Dinleyen, kişinin neden sustuğunu bağlamdan anlar. Kalıp geçmiş zamanla bir anı anlatır; bir anlatıda o anın ağırlığını okura duyurur. Susma birkaç saniye de sürebilir, uzun bir sessizliğe de dönüşebilir. Kalıp olanı dışarıdan anlatan birinin cümlesine de, kendi yaşadığını anlatan birinin cümlesine de uyar: boğazıma bir yumruk tıkandı.

Örnek Cümleler

  1. Mahkeme kararı okununca sanığın annesinin boğazına bir yumruk tıkandı; kadın tek söz edemeden salondan çıktı.
  2. Yıllar sonra çocukluk arkadaşını hastane yatağında gören adamın boğazına bir yumruk tıkandı.
  3. Ödül töreninde adı okunan genç yazarın boğazına bir yumruk tıkandı; teşekkür konuşmasını yapamadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Babasının adı anılınca Ferit'in boğazına bir yumruk tıkandı cümlesi, bir adın bile kişiyi susturabildiğini gösterir. Ferit babasının adını duyar duymaz konuşamaz olur; cümle bunun sebebini söylemez, okur onu bağlamdan çıkarır.

Dili boğazına akmak da konuşamaz olmak, sesi soluğu çıkmamaktır; anlam neredeyse aynıdır. Görüntü farklıdır: birinde dil boğaza kaçar, ötekinde boğaza bir yumruk tıkanır. İkisi de sözün çıkamadığı bir anı bedenin içinden anlatır.

Yumruk sıkılmış bir eldir; sert, dolu ve iri bir kütleyi düşündürür. Boğaza tıkanan böyle bir kütle sesi tümüyle keser. Görüntü, kişinin yaşadığı duygunun ağırlığını bedensel bir sıkışmayla anlatır.