Anlamı
üzüntü, kaygı vb. sebeplerle isteksiz yemek, iştahı kesilmek.
Detaylı Açıklama
Boğazına dizilmek, üzüntü, kaygı ya da benzeri sebeplerle isteksiz yemek, iştahı kesilmektir. Kişi sofraya oturur, ama lokmalar boğazında birikir gibi geçmez; yemeği zorla yer ya da yarıda bırakır. Kalıbın öznesi yenen şeydir: lokmalar boğazına dizildi, ekmek boğazına diziliyor. Sebep bir hastalık haberi, bir sınav kaygısı, bir borç sıkıntısı ya da bir ayrılık olabilir. Kişinin aklı başka yerdedir; yemek ona tat vermez. Söz bir annenin, bir eşin ya da bir dostun gözlemi olarak da söylenebilir: oğlanın yediği boğazına diziliyor. Kalıp üzüntünün bedene yansıyan bir izini gösterir; dinleyen kişinin içinde bulunduğu sıkıntıyı bu sözden anlar. Sofrada sessizlik, uzayan bir yemek ve yarım kalmış tabaklar bu hâlin işaretleridir. Kaygı geçince iştah da yerine gelebilir.
Örnek Cümleler
- Oğlunun ameliyatı bitene kadar hastane kantininde bekleyen babanın yediği boğazına diziliyordu.
- İşten çıkarılacağını öğrendiği akşam sofraya oturan memurun lokmaları boğazına dizildi; adam tabağını yarıda bıraktı.
- Sınav sonuçlarını bekleyen kızın kahvaltıda ekmeği boğazına dizildi, çayını bile bitiremedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dizilmek, şeylerin art arda sıralanmasıdır. Boğaza dizilen lokmalar sanki sıra sıra durur, aşağı inmez. Fiil, üzüntülü kişinin yemeği yutmakta çektiği zorluğu bir yığılma görüntüsüyle anlatır. Kişi lokmayı çiğner, ama yutmakta zorlanır.
Yemeden içmeden kesilmek, üzüntü ya da heyecan yüzünden hiç yiyip içemez duruma gelmektir. Boğazına dizilmek ise kişinin yine de yediğini, ama isteksizce yediğini anlatabilir. Biri yemenin tümüyle durmasını, öteki zorla sürmesini gösterir.
İştahı kapanmak, yemek isteğinin yok olmasıdır; bir sebep belirtmez. Boğazına dizilmek ise bu isteksizliği üzüntü ya da kaygıya bağlar ve lokmaların boğazdan geçmemesi görüntüsüyle anlatır. Biri bir durumu, öteki onun duygusal kaynağını öne çıkarır.