Anlamı
yemek isteği yok olmak:
'Doktor muayenesine gitmek için aldığı her randevunun ardından korkudan iştahı kesiliyordu.' -S. Erez.
Detaylı Açıklama
İştahı kapanmak deyimi, bir kimsenin yemek yeme isteğinin tamamen kaybolmasını ifade eder. Genellikle üzüntü, korku, endişe, tiksinti veya rahatsız edici bir olay sonucunda kişinin midesinin bulanması ya da yemek düşünememesi durumunu anlatır. Fiziksel bir hastalık olmasa bile ruhsal sıkıntılar, stres veya hoş olmayan bir manzarayla karşılaşmak iştahın kapanmasına yol açabilir. Deyim, bedensel bir tepkiyi ruhsal nedenlerle açıklayan mecazi bir anlatımdır. Günlük hayatta çok sık kullanılır; biri kötü bir haber aldığında, tiksindirici bir şey gördüğünde veya aşırı gerginlik yaşadığında 'iştahım kapandı' der. Söz, insanın duygusal durumunun bedensel işlevlerini doğrudan etkilediğini gösteren derin bir gözlemin ürünüdür ve Türkçenin beden-duygu ilişkisini yansıtan zengin deyim dağarcığının parçasıdır.
Örnek Cümleler
- Doktor muayenesine gitmek için aldığı her randevunun ardından korkudan iştahı kapanıyordu.
- Haberlerde gördüğü manzaradan sonra iştahı kapandı, akşam yemeğine el sürmedi.
- Sınavdan kötü not aldığını öğrenince iştahı kapandı, bütün gün bir şey yiyemedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, her iki deyim de aynı anlama gelir ve birbirinin yerine kullanılabilir. İkisi de yemek yeme isteğinin aniden kaybolmasını ifade eder. Kesilmek biraz daha keskin ve ani bir durumu çağrıştırırken, kapanmak daha yumuşak bir geçişi ima edebilir ancak pratikte fark yok denecek kadar azdır.
Temel kullanımı yemek isteğinin kaybolmasıdır ancak mecazi olarak herhangi bir konuya karşı istek ve hevesi kaybetmek anlamında da kullanılabilir. Örneğin birinin sürekli olumsuz konuşması karşısında 'sohbet iştahım kapandı' denebilir. Yine de asıl ve yaygın kullanımı yemekle ilişkilidir.
Üzücü bir haber alındığında, tiksindirici bir şey görüldüğünde, aşırı stres ve kaygı yaşandığında veya hoş olmayan bir koku hissedildiğinde sıkça kullanılır. Ayrıca birine kızıldığında ya da hayal kırıklığına uğrandığında da iştahın kapandığı söylenir. Kısacası olumsuz duyguların bedensel yansıması olarak çok geniş bir kullanım alanına sahiptir.