Anlamı
borçlanmak:
'Altlarında şilte, dolaplarında eşya kalmadı ama kimseye de borç yapmadılar.' -P. Safa. 'Babasından bir şey koparamadığı zaman borç ediyor, sonra ona ödetiyordu.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Borç etmek, borçlanmaktır. Kişi başkasına karşı bir ödeme yükümlülüğü altına girer; aldığını sonra geri vermeyi üstlenir. Kalıbın borç yapmak biçimi de vardır; Safa'nın tanığı bu biçimi kullanır. Kalıp bir zorunluluğu, bir savurganlığı ya da bir girişimi anlatabilir. Kalıbın öznesi borçlanan kişidir; alacaklı -e ekiyle anılabilir: bakkala borç etti. Söz bir ailenin geçim sıkıntısını, bir öğrencinin harcamalarını ya da bir esnafın işini anlatırken geçebilir. Borç eden kişi borcunu zamanında öderse güven sürer; ödemezse kapılar kapanabilir. Kalıp geniş zamanla bir alışkanlığı da anlatabilir: ay sonu gelince hep borç eder. Borçlanmanın kaynağı bir yakın, bir esnaf ya da bir kurum olabilir; kalıp bunu ayırt etmez.
Örnek Cümleler
- Okul masraflarını karşılayamayan aile, mahalle bakkalına borç ederek kışı geçirdi.
- Pahalı bir telefon almak isteyen genç, arkadaşlarına borç etti ve aylarca ödeyemedi.
- Hasat kötü geçince çiftçi, gübre parası için kooperatife borç etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Altlarında şilte, dolaplarında eşya kalmadı ama kimseye de borç yapmadılar cümlesi kalıbın borç yapmak biçimini kullanır. Aile her şeyini yitirecek kadar yoksullaşmıştır, ama kimseye borçlanmamıştır; ama bağlacı bu iki durumu karşı karşıya koyar.
Babasından bir şey koparamadığı zaman borç ediyor, sonra ona ödetiyordu cümlesinde borç eden kişi, babasından para alamadığında borçlanır. Sonra bu borcu babasına ödetir; kalıp burada bir alışkanlığı anlatır.
Borca girmek de borçlanmak anlamındadır. Fark kuruluştadır: borç etmekte borç bir eylemin nesnesi gibidir, borca girmekte ise kişi bir duruma, borcun içine girer. Anlam iki kalıpta da aynıdır.