Anlamı
borçlunun ölmemesi ve para kazanması için en çok dua eden alacaklısıdır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, borç veren kişinin, parasını geri alabilmek için borçlunun iyi durumda olmasını ve kazanç elde etmesini istemek zorunda olduğunu anlatır. Yani çıkar ilişkisi bazen beklenmedik bir dayanışma görüntüsü doğurur; alacaklı, alacağını tahsil edebilmek için borçlunun ayakta kalmasını ister. Günlük hayatta borç-alacak ilişkileri, ticaret, esnaflık ve karşılıklı bağımlılık içeren durumlarda sıkça kullanılır. Atasözü, insan ilişkilerinde samimiyet kadar çıkar bağının da belirleyici olabileceğini gösterir. Türkçede ekonomik ilişkilerin insani beklentileri nasıl şekillendirdiğini anlatan hem gerçekçi hem de hafif ironik atasözlerinden biridir. Özellikle “iyiliğin sebebi bazen saf niyet değil, çıkarın gereğidir” düşüncesini akılda kalıcı biçimde anlatır. Bu söz, ekonomik bağların insanları istemeden birbirine bağımlı hale getirebildiğini de ortaya koyar.
Örnek Cümleler
- Alacağını almak için onun iş bulmasına sevindi; borçlunun duacısı alacaklısıdır.
- Dükkân açmasına en çok alacaklısı sevindi, borçlunun duacısı alacaklısıdır.
- Borçlunun ayakta kalmasını isteyen ilk kişi alacaklısı olur; borçlunun duacısı alacaklısıdır.
Kökeni ve Hikayesi
Bu atasözü, ticaret ve borç alışverişi gözleminden gelir. Alacaklı kişi, borcunu tahsil edebilmek için borçlunun iyi durumda olmasını ister. Bu çıkara dayalı ilişki, ironik bir atasözüne dönüşmüştür.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Karşılıklı çıkarın tarafları birbirine bağımlı hale getirdiği ekonomik ilişkiyi anlatır. Yani çıkar ilişkisi bazen beklenmedik bir dayanışma görüntüsü doğurur; alacaklı, alacağını tahsil edebilmek için borçlunun ayakta kalmasını ister.
Evet, çoğu kullanımda hafif alaycı ve ironik bir ton taşır. Bu atasözü, borç veren kişinin, parasını geri alabilmek için borçlunun iyi durumda olmasını ve kazanç elde etmesini istemek zorunda olduğunu anlatır.
En çok borç ilişkileri için kullanılır, ama çıkar nedeniyle destek görünen başka durumlara da mecazen uyarlanabilir.