Atasözü

Borçlunun Yalımı Alçak Olur Ne Demek?

Anlamı

borçlu, özellikle alacaklısının yanında göğsünü gere gere gezemez, suçlu gibi durur.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, borçlunun özellikle alacaklısının yanında göğsünü gere gere gezemediğini, suçlu gibi durduğunu anlatır. Atasözü bu çekingen duruşu yalımın alçalmasıyla anlatır. Borçlu kişi alacaklısıyla karşılaşmaktan kaçınabilir, karşılaşınca gözünü kaçırabilir, sesini alçaltabilir. Atasözü bir gözlem bildirir: borç kişinin duruşunu değiştirir. Borcunu ödeyemeyen birinin hâli bu sözle özetlenebilir. Söyleyenin sesinde bir acıma ya da bir uyarı bulunabilir: borçlanma, başın eğik gezersin. Duruştaki bu değişim sözsüz olabilir; çevredekiler onu bakışlardan ve adımlardan sezer. Atasözü borcun yalnız parasal değil, toplumsal bir yük de olduğunu düşündürür. Borç ödendiğinde kişi yeniden rahat bir duruşa kavuşabilir. Söz bir kahvede, bir çarşıda ya da bir aile toplantısında yaşanan küçük bir karşılaşmayı anlatabilir.

Örnek Cümleler

  1. Kahvede alacaklısını gören adam, sessizce en arka masaya geçti; borçlunun yalımı alçak olur.
  2. Ödünç aldığı parayı henüz ödemeyen damat, kayınpederinin yanında eskisi gibi konuşamıyordu; borçlunun yalımı alçak olur.
  3. Senetlerini ödeyemeyen esnaf, çarşıda toptancının önünden geçerken başını öne eğdi; borçlunun yalımı alçak olur.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Atasözünde yalımın alçak olması, borçlunun dik ve rahat duramamasını anlatır. Kişi göğsünü gere gere gezemez, alacaklısının yanında suçlu gibi durur. Söz bu çekingen duruşu kısa bir görüntüyle verir.

Doğrudan bir öğüt vermez; borçlunun alacaklısı karşısındaki hâlini resmeder. Yine de dinleyen bu hâlden borçlanmamak ya da borcu zamanında ödemek gerektiği sonucunu çıkarabilir. Öğüt sözün içinde değil, onu duyanın aklındadır.

Borçlunun dili kısa gerek, borçlunun nasıl konuşması gerektiğini öğütler. Borçlunun yalımı alçak olur ise borçlunun nasıl durduğunu anlatır; bir gözlemdir. Biri bir kuralı, öteki bir hâli bildirir.