Anlamı
harcanan emek, para hiçbir işe yaramamak, olumlu bir sonuca ulaşamamak:
'Bir fikrin gerçekleştirilmesine yaramayan zaferler boşa gider.' -Atatürk.
Detaylı Açıklama
Boşa gitmek, harcanan emeğin ya da paranın hiçbir işe yaramaması, olumlu bir sonuca ulaşamamasıdır. Kalıp kişiyi değil, harcananı özne yapar: emek boşa gider, para boşa gider, yıllar boşa gider. Harcanan şey geri gelmez; üstelik karşılığında bir şey de elde edilmemiştir. Söz bir yatırımın, bir eğitimin, bir hazırlığın ya da bir fedakârlığın sonucunu anlatabilir. Pişmanlık bildiren bir cümlede de, bir uyarıda da geçer: bunca emek boşa gitmesin. Atatürk kalıbı bir fikre yaramayan zaferler için kullanır; böylece kalıp bir askerî başarının bile boşa gidebileceğini gösterir. Emeğin boşa gitmesi kimi zaman kişinin hatasından, kimi zaman elinde olmayan bir gelişmeden doğar. Kalıbın olumsuzu bir avuntu taşır: emeğin boşa gitmedi.
Örnek Cümleler
- Üç ay çalıştığı proje son anda iptal edilince stajyerin bütün emeği boşa gitti.
- Usta yanlış ölçü alıp ceviz kaplamayı kısa kesince dolap için ödenen paranın bir kısmı boşa gitti.
- Kooperatif dağılınca çiftçilerin yıllarca ödediği aidatlar da, verdikleri emek de boşa gitti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir fikrin gerçekleştirilmesine yaramayan zaferler boşa gider cümlesine göre bir zafer, bir düşünceyi hayata geçirmeye hizmet etmiyorsa harcanan emek karşılıksız kalır. Kazanmak tek başına yetmez; sonucun bir amaca yaraması gerekir.
Ziyan olmak, boşuna harcanmak ya da zarar görmektir; bir yiyecek, bir mal, hatta bir insan için de söylenebilir. Boşa gitmek ise bir hasarı değil, sonuçsuz kalmış bir emeği ya da parayı anlatır.
Güme gitmek teklifsiz konuşmada kullanılır ve birkaç anlamı vardır: anlaşılmamak, hiç uğruna ölmek, değeri anlaşılmadan yitip gitmek. Son anlamı boşa gitmeye yaklaşır; ama boşa gitmek emek ve para için, güme gitmek bir değer ya da bir can için de söylenir.