Anlamı
işsiz olmak:
'Huriye Hanım, kızının bu boşta gezer oğlana vardığı zaman ...' -B. Felek.
Detaylı Açıklama
Boşta gezmek, işsiz olmaktır. Kişinin bir işi, bir görevi yoktur; günleri bir çalışma düzenine bağlı değildir. Felek kalıbı sıfat-fiil biçiminde kullanır: boşta gezer oğlan. Söz genç bir mezun için de, işini yeni kaybetmiş bir usta için de söylenebilir. Bu kullanımda söz kişiyi işsizliğiyle niteler; bir küçümseme ya da kaygı taşıyabilir. Bir annenin kızının evleneceği adama bakışı, bir babanın oğluna sitemi ya da bir arkadaşın kendi hâlinden yakınması bu sözle dile gelebilir. Kalıp işsizliğin nedenini söylemez; bir zorunluluk da olabilir, bir tercih de. Gezmek fiili kişinin bir yere bağlı olmadığını, ortada dolaştığını düşündürür. İşsizlik uzadıkça kişinin kendine güveni azalabilir, çevresinin ona bakışı değişebilir; söz bu yükü de çağrıştırır.
Örnek Cümleler
- Fabrikadan çıkarıldıktan sonra altı ay boşta gezen kaynak ustası, sonunda bir tersanede iş buldu.
- Kızının boşta gezen bir gençle evlenmek istemesine anne bir türlü razı olmadı.
- Mezun olduğundan beri boşta gezen arkadaşım, her görüşmede bir iş ilanı soruyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Huriye Hanım, kızının bu boşta gezer oğlana vardığı zaman cümlesinde kalıp, bir genci nitelemek için kullanılır. Alıntı yarımdır; annenin bu evliliğe nasıl baktığını göstermez, yalnız damadın işsiz olduğunu bildirir. Cümle, evliliğin gerçekleştiği bir anı anar.
Boş gezmek, işsiz güçsüz dolaşmaktır; aylaklığı ve amaçsız dolaşmayı öne çıkarır. Boşta gezmek ise yalnız işsiz olmayı anlatır; kişi bir iş arıyor da olabilir. İkisi yakındır, ama boş gezmek daha çok bir tembelliği düşündürür.
Boşta kalmak da işsiz kalmaktır; yalnız işin elden gittiği anı değil, süren bir durumu da anlatabilir: üç ay boşta kaldı. Boşta gezmek ise işsizliği kişinin gündelik hâli olarak niteler; boşta gezer oğlan gibi sıfat-fiil biçimiyle de kurulur. İki kalıp birbirine çok yakındır.