Deyim

Boş Gezmek (gezinmek) Ne Demek?

Anlamı

işsiz güçsüz dolaşmak:
'On gün boş mu gezdin?' -Ö. Seyfettin.

Detaylı Açıklama

Boş gezmek, işsiz güçsüz dolaşmaktır. Kişi bir işle uğraşmaz; zamanını sokaklarda, çarşılarda ya da kahvelerde geçirir. Kalıbın boş gezinmek biçimi de vardır. Söz bir kınama, bir sitem ya da bir soru içinde geçebilir: bütün gün boş mu gezdin? İşsizlik bir zorunluluktan, bir tembellikten ya da bir bekleyişten doğabilir. Söz bir öğrencinin tatilini, bir işsizin günlerini ya da bir tembelin alışkanlığını anlatabilir. Söz zamanın boşa geçtiğini vurgular. Söz geçici bir dönemi de, yerleşmiş bir huyu da anlatabilir. Boş gezen kişi kimi zaman bir iş arar, kimi zaman hiçbir şey aramaz. Seyfettin'in tanığı da bir sorudur. Amaçsız dolaşıldığında adımlar bir yere varmak için değil, zaman geçirmek için atılır.

Örnek Cümleler

  1. Liseyi bitirdikten sonra bir yaz boyunca boş gezen genç, eylülde bir lokantada garsonluğa başladı.
  2. Bütün gün çarşıda boş gezen oğluna annesi akşam sofrada sitem etti.
  3. İşten çıkarıldığını ailesine söyleyemeyen adam, haftalarca sabah evden çıkıp parklarda boş gezdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

On gün boş mu gezdin? cümlesi bir soru ve bir sitemdir. Konuşan, karşısındakinin on gün boyunca hiçbir iş yapmadan dolaşıp dolaşmadığını sorar; sorunun içinde bir kınama da sezilir.

Anlamca aynıdır. Gezinmek, amaçsızca dolaşmayı daha da belirgin kılar; ama iki biçim de işsiz güçsüz dolaşmayı anlatır. Hangisinin söyleneceği yöreye ve kişiye göre değişir; iki biçim de bir sitem taşıyabilir.

Bu atasözüne göre karşılıksız bir iş bile boş gezmekten iyidir. Boş gezmek ise atasözünün karşı çıktığı durumu adlandırır. Deyim sorunu, atasözü ondan çıkış yolunu gösterir; ikisi aynı konuşmada yan yana düşebilir.