Deyim

Boy Vermek Ne Demek?

Anlamı

1) su insan boyunu aşacak kadar derin olmak; 2) suya dalarak boyu ile suyun derinliğini ölçmek; 3) büyümek:
'Eğer fideleriniz nitelikli değilse boy verip yapraklandıkça, çiçek açtıkça, meyve verdikçe fideliğe kızmaya hakkınız yoktur.' -S. Birsel.

Detaylı Açıklama

Boy vermek üç anlamda kullanılır. Birincisi suyun insan boyunu aşacak kadar derin olmasıdır: kıyıdan uzaklaşınca deniz boy verir. İkincisi suya dalarak boy ile suyun derinliğini ölçmektir; kişi ayaklarını dibe değdirip başının suyun neresinde kaldığına bakar. Üçüncüsü büyümektir: bir fide, bir ağaç ya da bir ekin boy verir. Birsel kalıbı üçüncü anlamda, fidelerin büyüyüp yapraklanmasını anlatırken kullanır. İlk iki anlam su ve yüzmeyle ilgilidir; bir göl kıyısında, bir nehir geçidinde ya da bir havuzda duyulabilir. Üçüncü anlam bahçeye, tarlaya, fidanlığa aittir. Üç anlamda da boy sözü geçer: ilk ikisinde insan boyu bir ölçüdür, üçüncüsünde ise bitkinin büyümesi anlatılır. Cümlede su anılıyorsa ilk iki anlamdan biri, bitki anılıyorsa üçüncüsü öne çıkar.

Örnek Cümleler

  1. Göl kıyıdan on adım sonra boy veriyordu, yüzme bilmeyen çocuklar sığ kısımda kaldı.
  2. Köprüden atlamadan önce genç, dereye dalıp boy verdi; su başını iki karış aşıyordu.
  3. Nisanda dikilen domates fideleri haziranda boy verdi, ilk çiçeklerini açtı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Fideleriniz nitelikli değilse boy verip yapraklandıkça, çiçek açtıkça fideliğe kızmaya hakkınız yoktur cümlesinde kalıp büyümek anlamındadır. Fidenin kusuru ancak büyüdükçe ortaya çıkar; konuşan sorumluluğu fideyi seçen kişiye yükler.

İskandil etmek, deniz derinliğini ölçmektir; bir araçla, bir iple ya da bir şakülle yapılır. Boy vermek ikinci anlamıyla derinliği bedenle ölçmektir: kişi dalar ve kendi boyunu ölçü olarak kullanır.

Boy atmak, boyu uzamak, gelişmektir; çocuk için de bitki için de söylenir. Boy vermek ise yalnız üçüncü anlamında büyümeyi anlatır; Birsel'in tanığında bir fide için kullanılır. İlk iki anlamı suyla ilgilidir; boy atmakta böyle bir anlam yoktur.