Deyim

Boyun Bükmek Ne Demek?

Anlamı

boynunu bükmek.

Detaylı Açıklama

Boyun bükmek, boynunu bükmek anlamında kullanılır; iki kalıp aynı sözün iki biçimidir. Böylece üç anlamı da taşır: acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak; bir durumu ister istemez kabul etmek; bir bitkinin canlılığını yitirmesi. Kalıp kısalmış bir biçimdir; anlamından bir şey yitirmez ve aynı cümlelerde boynunu bükmenin yerine kullanılabilir. Söz yetimlerin, yoksulların ya da bir güç karşısında çaresiz kalanların hâlini resmeder. Bahçede susuz kalan çiçekler için de kullanılır. Kalıbın görüntüsü bedenin bir duruşudur: baş öne eğilir, boyun kıvrılır. Edebî metinlerde, özellikle şiirde, bu duruş bir hüzün ya da bir teslimiyet simgesi olarak sevilir. Cümlede bir bitki anılıyorsa son anlam, bir insan anılıyorsa ilk iki anlamdan biri öne çıkar.

Örnek Cümleler

  1. Kimsesi olmayan yaşlı adam, belediyenin kapısında boyun büküp sırasını bekliyordu.
  2. Kurul kararını açıklayınca itiraz edecek yolu kalmayan öğrenci boyun büküp sınavı yeniden almayı kabul etti.
  3. Haftalardır yağmur görmeyen tarladaki ayçiçekleri, öğle sıcağında başlarını eğip boyun bükmüştü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Anlamca aynıdır; boyun bükmek, boynunu bükmenin iyelik ve belirtme ekleri düşmüş biçimidir. Fark bu eklerdedir: boyun bükmek bir tavrı genel olarak anlatır, boynunu bükmek ise o tavrı belli bir kişiye bağlar.

Çaresiz kalmak, çözüm yolu, çıkar yolu bulamamaktır. Boyun bükmek ise ilk anlamıyla bu hâlin bedendeki görüntüsüdür: kişi başını öne eğer, omuzları düşer. Biri içteki sıkışmayı adlandırır, öteki onu dışarıdan gösterir.

Boyun bükmek tek bir görüntüyle hem bir duygu hem bir duruş verir. Bükük bir boyun okura hüznü, boyun eğişi ya da solgunluğu anlatmadan gösterir. Bu yoğunluk kalıbı şairler için elverişli kılar.