Anlamı
1) acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak:
'Biraz düşündükten sonra ağır ağır başını eğip yere baktı ve boynunu büktü.' -Y. Z. Ortaç. 2) bir durumu, bir işi ister istemez kabul etmek:
'Şoför yine boynunu büktü, 'O yürüyemezse, ben de yürüyemem ne yapayım?' der gibi yüzüme baktı.' -N. Hikmet. 3) bitki canlılığını yitirmek.
Detaylı Açıklama
"boynunu bükmek" deyimi, acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak gibi durumları günlük dilde daha görünür ve etkili kılmak için kullanılır. Sözlük anlamı acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak olsa da günlük kullanımda yalnız bilgi vermez. Söylendiği anda hem olayın havasını hem de konuşanın o olaya bakışını birlikte taşır. Bu yüzden "boynunu bükmek", yalnız anlam taşımayan; aynı zamanda tavır ve duygu da taşıyan canlı deyimlerden biri olarak kullanılır.
Örnek Cümleler
- Çaresiz kalan adam boynunu büküp kabul etti.
- Kadın boynunu büktü; yapacak bir şey yoktu.
- Saksıdaki çiçek su verilmeyince boynunu büktü, soldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
"boynunu bükmek" deyimi, 1) acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak: 'Biraz düşündükten sonra ağır ağır başını eğip yere baktı ve boynunu büktü.' -Y. Z. Ortaç. 2) bir durumu, bir işi ister istemez kabul etmek: 'Şoför yine boynunu büktü, 'O yürüyemezse, ben de yürüyemem ne yapayım?' der gibi yüzüme baktı.' -N. Hikmet. 3) bitki canlılığını yitirmek anlamına gelir. Günlük konuşma dilinde sıkça karşılaşılan bu ifade, mecazi bir anlam taşır.
Türkçenin zengin deyim hazinesinde benzer durumları anlatan farklı ifadeler bulunabilir. Bu deyimin kendine özgü yanı, 'boynunu' kelimesiyle kurduğu çağrışımdır ve bu onu diğerlerinden ayırır.
Kelime anlamıyla bakıldığında somut bir eylem veya görüntü çizer. Mecazi anlamda ise 1) acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak: 'Biraz düşündükten sonra ağır ağır başını eğip yere baktı ve boynunu büktü.' -Y. Z. Ortaç. 2) bir durumu, bir işi ister istemez kabul etmek: 'Şoför yine boynunu büktü, 'O yürüyemezse, ben de yürüyemem ne yapayım?' der gibi yüzüme baktı.' -N. Hikmet. 3) bitki canlılığını yitirmek demektir. Bu iki anlam arasındaki mesafe, deyimin ifade gücünü artırır.