Anlamı
yenilip perişan olmak, dağılmak, hezimete uğramak:
'Durdu ve bir anda bütün mukavemeti bozguna uğradı.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Bozguna uğramak, yenilip perişan olmak, dağılmak, hezimete uğramaktır. Kalıbın bozguna vermek biçimi de anılır. Söz bir ordunun, bir takımın, bir partinin ya da bir grubun ağır bir yenilgisini anlatır: yenilen taraf yalnız kaybetmez, düzenini de yitirir, dağılır. Safa kalıbı mecaz olarak, bir kişinin içindeki direncin bir anda çöküşünü anlatırken kullanır. Böylece söz savaş alanından iç dünyaya da taşınır. Bozgun, sıradan bir yenilgiden daha büyüktür; ardından toparlanmak zaman alabilir. Söz bir seçim gecesinde, bir maç sonrasında ya da bir tarih anlatısında duyulabilir. Perişan sözü, yenilginin yalnız sonucunu değil, ardında bıraktığı dağınıklığı da gösterir. Kaçan askerler, dağılan taraftarlar, susan bir parti binası bu dağınıklığın görüntüleridir.
Örnek Cümleler
- Kuşatmayı yarmaya çalışan ordu, gece baskınıyla bozguna uğrayıp geri çekildi.
- Sezonu lider bitiren takım, finalde rakibinin beş golüyle bozguna uğradı.
- Annesinin gözyaşlarını görünce gencin bütün inadı bozguna uğradı, kararından vazgeçti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Durdu ve bir anda bütün mukavemeti bozguna uğradı cümlesinde bir kişinin direnci çöker. Kalıp burada savaş alanından alınıp bir iç direnişe uygulanır; kişi karşı koymayı bir anda bırakır.
Hezimete uğramak, bozguna ya da büyük bir yenilgiye uğramaktır; anlamca çok yakındır. Bozguna uğramak ise yenilginin ardından gelen dağılmayı da öne çıkarır. Hezimet daha yazınsal, bozgun daha gündelik bir sözdür.
Bu atasözü, kavgaya tutuşan iki taraftan birinin elbette yenileceğini söyler. Bozguna uğramak ise o yenilginin ağır, dağıtıcı biçimini anlatır. Atasözü sonucun kaçınılmazlığını, deyim de sonucun ağırlığını gösterir.