Atasözü

Büğersen Göl Olur, Açarsan Çöl Olur Ne Demek?

Anlamı

birikim, ancak tutmayı bilirsen olur.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, birikimin ancak tutmayı bilirsen olacağını anlatır. Atasözü iki karşıt yol gösterir: biri tutmak, öteki açıp dağıtmak. Tutulan küçük parçalar zamanla büyük bir varlığa dönüşür; açık bırakılan varlık ise kuruyup tükenir. Söz harcamalarını denetleyen birini över ya da savurganlık eden birini uyarır. Bir aile bütçesi, bir esnaf kasası ya da bir öğrencinin harçlığı bu sözün konusu olabilir. Atasözü yalnız parayı değil, emeği, zamanı ve sağlığı da kapsayacak biçimde okunabilir. Göl ve çöl, uç noktaları temsil eder; aradaki fark kişinin elindedir. Söz kazanmanın değil, kazanılanı korumanın önemini öne çıkarır. Bu yönüyle tutumluluğu bir erdem olarak gösterir. İki koşul cümlesi yan yana durur ve dinleyene bir seçim sunar.

Örnek Cümleler

  1. Her ay maaşının küçük bir kısmını ayıran öğretmen, yıllar sonra kendi evini aldı; büğersen göl olur, açarsan çöl olur.
  2. Babasından kalan dükkânın kazancını eğlenceye harcayan genç, birkaç yılda dükkânı da kaybetti; büğersen göl olur, açarsan çöl olur.
  3. Harçlığını kumbarasında biriktiren çocuk, yaz sonunda kendi parasıyla bisiklet aldı; büğersen göl olur, açarsan çöl olur.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Göl, suyun birikip durduğu yerdir; çöl ise suyun tutulamadığı, kuruyup gittiği yer. Atasözü bu karşıtlıkla birikimin ve savurganlığın sonuçlarını iki manzara gibi gözler önüne koyar ve seçimi dinleyene bırakır.

Damlaya damlaya göl olur, azar azar gelenin birikerek büyüyeceğini söyler; gelişe bakar. Büğersen göl olur, açarsan çöl olur ise birikimin tutmaya bağlı olduğunu söyler; korumaya ve ölçüye bakar.

Bu atasözü, biriktirmenin çok kazanmakla değil, kazancın bir kısmını bir kenara ayırmakla olacağını söyler. Büğersen göl olur da aynı tutumluluğu öğütler. İkisi kazancı korumayı kazanmaktan önde tutar.