Anlamı
hlk. yok olmak, kaybolmak:
'Sanki buhar olup göğe çekilmişlerdi.' -S. Ayverdi.
Detaylı Açıklama
Buhar olmak, halk ağzında yok olmak, kaybolmaktır. Bir kişi, bir eşya ya da bir para birdenbire ortadan kalkar; izi bile kalmaz. Ayverdi'nin tanığında birileri sanki göğe çekilmiş gibi yok olur. Söz bir şaşkınlığı taşır: az önce burada olan şey nereye gitti? Bir cüzdan, bir anahtar, bir misafir ya da bir borçlu buhar olabilir. Kalıp bir alayı da taşıyabilir; iş başında görünmeyen bir çalışan için de söylenebilir. Söz kaybolmanın nedenini söylemez; yalnız sonucu bildirir. Halk ağzından gelen bir sözdür; teklifsiz konuşmada yer alır. Ortadan sır olmak ve toz olmak da benzer kaybolmaları anlatır. Söz kaybolanın geri gelip gelmeyeceğini de belirsiz bırakır.
Örnek Cümleler
- Masanın üstüne bıraktığım anahtarlar sanki buhar olmuş, bütün evi altüst ettik.
- Kirayı topladıktan sonra yönetici buhar oldu, apartmandakiler onu bir daha göremedi.
- Toplantıya kadar koridorda dolaşan stajyer, iş dağıtılırken birden buhar oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sanki buhar olup göğe çekilmişlerdi cümlesinde birileri öyle ansızın yok olmuştur ki sanki buhar gibi yükselip gökyüzüne karışmışlardır. Kalıp burada kaybolmanın iz bırakmayışını bir görüntüyle anlatır ve okuru şaşırtır.
Ortadan sır olmak, arkada iz bırakmadan gitmektir; kaçışın gizliliğini öne çıkarır. Buhar olmak ise kaybolmanın ani ve inanılmaz oluşuna bakar; şaşkınlık daha belirgindir. İkisi de bir kişinin ortalıktan çekilişini anlatabilir.
Bu atasözü, malın birdenbire ve sebepsiz yok olduğunu söyler. Buhar olmak da ani bir yokluğu anlatır, ama yalnız mal için değil, kişi ve eşya için de kullanılır. İkisi kaybolmanın açıklanamaz yanını paylaşır.