Anlamı
bukağı takmak.
Detaylı Açıklama
Bukağı vurmak, bukağı takmak anlamında kullanılır. Vurmak fiili takmanın sert ve kesin bir biçimde yapıldığını düşündürür. Söz bir çobanın atını, bir köylünün eşeğini otlağa bırakmadan önce yaptığı işi anlatabilir. Tarih anlatılarında ise bir tutsağın ayaklarının bağlanmasını anlatır. Ayakları bağlı tutsak kaçamaz, zindanın içinde bile adımlarını sayarak atar. Bu yönüyle söz mecaz bir çağrışım da taşır, ama kalıbın anlamı somut bir takma eylemidir. Bir at bakıcısı, bir köy çobanı ya da eski bir zindancı bu işi yapan kişi olabilir. Söz köy yaşamına ve eski zaman anlatılarına aittir; bugünün şehir konuşmasında pek yer almaz. Yine de romanlarda ve anılarda kendi dönemini canlandıran bir ayrıntı olarak karşımıza çıkar.
Örnek Cümleler
- Yaşlı çoban, gece otlakta kalacak atların ön ayaklarına bukağı vurdu.
- Eşeği bahçeye salmadan önce bukağı vuran dede, onun dereye inmesini engelledi.
- Tarihî romanda, yakalanan isyancıların ayaklarına bukağı vurulup zindana atıldığı anlatılır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bukağı, bir hayvanın ya da bir tutsağın uzaklaşmaması için ayaklarına takılan bağ ya da demirdir. Hayvana takılan bukağı onu tamamen hareketsiz bırakmaz; yalnız adımlarını kısaltır, kaçmasını önler.
Köstek vurmak da hayvanın ayağına bağ takmaktır; ama mecaz anlamları da vardır: kösteklemek, güreşte hasmın ayağını yakalamak. Bukağı vurmak ise somut takma eylemini anlatır; tutsaklar için de kullanılabilir.
Bu atasözü, güçlü kimsenin korkutucu sözlerinin güçsüzü kıpırdayamaz hâle getirdiğini söyler; köstek burada mecazdır. Bukağı vurmak ise ayağı gerçekten bağlamaktır. İkisi hareketi kısıtlayan bir bağ görüntüsünü paylaşır.