Anlamı
baskı altına almak.
Detaylı Açıklama
Boyunduruğa vurmak, baskı altına almaktır. Görüntü tarladan gelir: boyunduruğa vurulan öküz artık kendi yolunu seçemez, çifti sürenin istediği yöne gider. Kalıp bu görüntüyü insanlara ve topluluklara taşır: bir halkın bir yönetime, bir işçinin bir patrona, bir kişinin bir başkasının iradesine boyun eğdirilmesi. Söz bir zorbalığı, bir sömürüyü ya da bir özgürlük kaybını anlatır; eleştirel bir ton taşır. Tarih yazılarında, siyasal metinlerde ya da bir aile içi baskının anlatımında geçebilir. Boyunduruktan kurtulmak, boyunduruğu kırmak gibi sözler de aynı görüntüyle özgürleşmeyi anlatır. Baskı açık bir zorla da kurulabilir, borç, yoksulluk ya da korku gibi dolaylı yollarla da. Edebiyatta bir sevginin, bir tutkunun ya da bir alışkanlığın insanı boyunduruğa vurduğu da söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Eski imparatorluklar, savaşta yendikleri halkları ağır vergilerle yüzyıllarca boyunduruğa vurmuştu.
- Kasabanın tek fabrikasının sahibi, düşük ücretlerle bütün işçileri boyunduruğa vurmuştu.
- Kızını kimseyle görüştürmeyen kıskanç baba, onu yıllarca evde boyunduruğa vurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Boyunduruk, öküzlerin boynuna geçirilen ve onları çifte bağlayan ağaçtır. Simge olarak baskıyı, özgürlük kaybını ve başkası için çalışmayı anlatır. Kalıp bu simgeyi insan ilişkilerine taşır ve baskının ağırlığını tarladan alınmış bir görüntüyle anlatır.
Cendereye sokmak, manevi baskı altına almaktır; düşünceyi, hayali sıkıştırmayı anlatabilir. Boyunduruğa vurmak ise daha geniş bir baskıyı, bir topluluğun ya da kişinin buyruk altına alınmasını anlatır. Biri zihne, öteki yaşamın bütününe uzanan bir baskıyı öne çıkarır.
Boyun vermek, buyruk altına girmektir; baskı altına alınanın yaptığı bir şeydir. Boyunduruğa vurmak ise baskıyı kuranın eylemidir. Aynı ilişkinin iki ucunu anlatırlar: biri boyun eğeni, öteki boyun eğdireni.