Atasözü

Bülbülün Çektiği Dili Belası Ne Demek?

Anlamı

ilerisi düşünülmeden söylenen söz insanın başına dert açabilir.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, ilerisi düşünülmeden söylenen sözün insanın başına dert açabileceğini anlatır. Söz bir uyarıdır; konuşmadan önce sonucu tartmayı öğütler. Bir sırrı açığa vuran, bir tartışmada ölçüyü kaçıran ya da bir büyüğe yersiz bir söz söyleyen kişi bu atasözünü hatırlatır. Atasözü sözün gücünü kabul eder: güzel söz insanı yüceltebilir, düşüncesiz söz ise başını belaya sokabilir. Söylenen söz geri alınamaz; atasözü bu geri dönüşsüzlüğü de düşündürür. Kişi kendi hâlinden yakınırken de söyleyebilir: bülbülün çektiği dili belası, ne diye konuştum? Söz bir işten çıkarılmanın, bir kavganın ya da bir dargınlığın ardından duyulabilir. Atasözü susmayı değil, düşünerek konuşmayı öğütler. Söylenen bir sözün etkisi kimi zaman yıllarca sürebilir.

Örnek Cümleler

  1. Toplantıda patronun planını herkesin önünde eleştiren genç, ertesi hafta başka bir şubeye gönderildi; bülbülün çektiği dili belası.
  2. Arkadaşının sırrını sofrada anlatan kadın, yıllarca süren bir dargınlığa yol açtı; bülbülün çektiği dili belası.
  3. Maçtan sonra hakeme ağır sözler söyleyen futbolcu, dört maç ceza aldı; bülbülün çektiği dili belası.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Bülbül güzel ötüşüyle bilinir; ama bu ötüş onu avcıya da gösterir, kafese de düşürür. Atasözü bu görüntüyle sesin, yani sözün, sahibine bela getirebileceğini gösterir; güzel bir yetenek bile ölçüsüz kullanılırsa zarar verir.

Dilini tutmak, sonunu düşünmeden gelişigüzel konuşmaktan sakınmaktır. Bülbülün çektiği dili belası ise bu sakınmayı göstermeyenin başına geleni anlatır. Deyim bir erdemi, atasözü o erdemin yokluğunun bedelini gösterir.

Bu atasözü, zamansız ve yersiz söylenen sözün büyük zararlara yol açabileceğini söyler. İki atasözü de öten bir kuşu örnek alır: biri horozun, öteki bülbülün başına geleni anlatır. Birinde zamanlama, ötekinde düşüncesizlik öne çıkar.