Anlamı
birçok şeyin, iyilerini seçip önceden beğenmeyip bıraktıklarını da sonradan almak.
Detaylı Açıklama
Buna değdi buna değmedi demek, birçok şeyin iyilerini seçtikten sonra önceden beğenmeyip bıraktıklarını da sonradan almaktır. Kalıbın buna değdiydi buna değmediydi biçimi de vardır. Kişi önce seçici davranır, her şeye bir kusur bulur; ama sonunda bıraktıklarını da toplar. Söz bir alışverişi, bir sofrayı ya da bir seçimi anlatabilir. Bir karşıtlıktan doğan bir alay taşır: başta naz yapan kişi sonunda hepsine razı olmuştur. Kişi ya gerçekten hepsini istemektedir, ya da seçeneği kalmamıştır; kalıp nedeni söylemez. Söz kişinin tutarsızlığını ya da doyumsuzluğunu hafif bir dille eleştirebilir. Kalıp birinin hareketlerini anlatırken dolaylı bir aktarım gibi kurulur: buna değdi, buna değmedi diye diye hepsini aldı.
Örnek Cümleler
- Pazarda önce en iri domatesleri seçen kadın, başta beğenmediği küçükleri de sonradan torbasına koydu; buna değdi buna değmedi dedi, tezgâhı boşalttı.
- Mağazadaki elbiselerden üçünü seçip ötekilere burun kıvıran kız, sonunda onları da kasaya götürdü; buna değdi buna değmedi derken hepsini aldı.
- Sofrada önce yalnız tatlılara uzanan çocuk, buna değdi buna değmedi diye diye başta itip bıraktığı sebzeleri de akşama kadar bitirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Değmek, bir şeyin karşılığına, emeğe ya da paraya layık olmak anlamını da taşır. Kalıptaki buna değdi, buna değmedi sözleri bu anlamla okunduğunda seçici birinin tartısını yansıtır. Kalıbın bütün anlamı ise bu seçiciliğin sonunda bozulmasıdır: beğenilmeyen de alınır.
Bula bula bunu bulmak, var olanların en değersizini seçmek ya da kötü bir şeye rastlamaktır; seçim kötüdür. Bu kalıpta ise kişi önce iyileri seçer, sonra kötüleri de alır; seçim genişleyip her şeyi kapsar. Biri yanlış bir seçimi, öteki seçiciliğin dağılmasını anlatır.
Bu atasözü, çok titiz seçim yapanın istemediği bir sonuca düşebileceğini söyler. Bu kalıp da seçiciliğin sonunda beğenilmeyene razı olmayı anlatır. İkisi aşırı titizliğin tersine dönüşünü, ölçüsüz seçiciliğin bedelini gösterir.