Anlamı
bir kimse başka bir kimsenin isteklerini ister istemez yerine getirmek zorunda olmak.
Detaylı Açıklama
Buyruğu altına girmek, bir kimsenin başka birinin isteklerini ister istemez yerine getirmek zorunda olmasıdır. Kişi kendi kararlarını veremez; ne yapacağını, ne zaman yapacağını başkası belirler. Söz bir bağımlılığı ve kimi zaman bir boyun eğişi anlatır. Bir işe giren genç, bir borç yüzünden varlıklı bir akrabaya muhtaç kalan biri ya da işini kaybedip eski çırağının yanında çalışan bir usta bu duruma düşebilir. İster istemez sözü önemlidir: kişi bu ilişkiye kendi seçimiyle girmiş olabilir, ama artık karşısındakinin isteklerini istese de istemese de yerine getirmek zorundadır. Söz bir yakınmayı da, bir uyarıyı da dile getirebilir: kimsenin buyruğu altına girme. Buyruğu altına girilen kişi bir patron, bir yönetici, bir aile büyüğü ya da varlıklı bir akraba olabilir. Kalıp özgürlüğün yitirilişini düşündürür.
Örnek Cümleler
- Babasının borçlarını ödemek için zengin amcasının buyruğu altına giren genç, istemediği bir okula gitti.
- İşini kaybeden usta, eski çırağının buyruğu altına girmek zorunda kalınca bu durum çok gücüne gitti.
- Evlenip kayınpederinin evine yerleşen damat kısa sürede onun buyruğu altına girdi; her kararı ona sorar oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Buyruk, yapılması istenen iş, emirdir. Bir kimsenin buyruğu altına girmek, onun emirlerinin altında, onun sözüyle yaşamaya başlamaktır. Altına girmek sözü, kişinin üstünde onu yönlendiren bir gücün bulunduğunu gösterir.
Boyun vermek de buyruk altına girmektir; iki kalıp aynı anlamı taşır. Boyun vermekte kabul bir beden görüntüsüyle anlatılır. Buyruğu altına girmek ise kimin buyruğuna girildiğini cümlede açıkça anar: amcasının buyruğu altına girdi.
Bu atasözü, en önemsiz işlerde bile baş olmanın buyruk altında bulunmaktan iyi olduğunu söyler. Buyruğu altına girmek ise atasözünün kaçınılmasını öğütlediği durumdur. Atasözü bağımsızlığı över, deyim onun yitirilişini anlatır.