Deyim

Büyümüş de Küçülmüş Ne Demek?

Anlamı

konuşması ve davranışları yaşına uymayan, büyüklerinki gibi olan:
'Küçücük gözlü, çokbilmiş suratlı, büyümüş de küçülmüş, kavruk bir oğlandı.' -H. Taner.

Detaylı Açıklama

Büyümüş de küçülmüş, konuşması ve davranışları yaşına uymayan, büyüklerinki gibi olan çocuk için kullanılır. Çocuk bir yetişkin gibi konuşur, büyüklerin sözlerini kullanır, onların tavrını takınır. Böyle bir çocuk büyüklerin sohbetine katılır, onların deyimlerini ve nezaket sözlerini yerli yerinde söyler. Kalıp sıfat olarak kullanılır: büyümüş de küçülmüş bir oğlan. Sofrada babası gibi siyaset konuşan, misafire hâl hatır soran ya da kardeşlerine öğüt veren bir çocuk böyle anılabilir. Söz sevimli bir şaşkınlığı da, hafif bir yadırgamayı da taşıyabilir. Konuşma ile davranış birlikte anılır; yalnız sözleriyle değil, oturup kalkışıyla da büyükleri andıran çocuk akla gelir. Taner de kalıbı eserlerinden birinde bir kahramanını tanıtırken kullanır.

Örnek Cümleler

  1. Misafirlere memleketin ekonomisini anlatan sekiz yaşındaki Ali, büyümüş de küçülmüş bir çocuktu.
  2. Annesinin sesini taklit ederek kardeşine ödevini soran büyümüş de küçülmüş kız, herkesi güldürdü.
  3. Pazarda satıcıyla babası gibi pazarlık eden büyümüş de küçülmüş oğlan, sonunda domatesi ucuza aldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kalıp iki zıt fiili yan yana koyar: kişi büyümüş gibidir, ama küçüktür. Bir yetişkinin konuşması küçük bir bedene sığdırılmış gibidir. Bu karşıtlık, davranış ile yaş arasındaki uyumsuzluğu gösterir.

Küçücük gözlü, çokbilmiş suratlı, büyümüş de küçülmüş, kavruk bir oğlandı cümlesinde kalıp, bir oğlanı niteleyen sıfatlardan biridir. Çokbilmiş ve kavruk sözleriyle yan yana gelir; bu komşu sözler çocuğun hem tavrını hem görünüşünü çizer. Betimleme, yaşına göre fazla bilmiş görünen bir çocuğu canlandırır.

Çağlamadan çatlamak, gerekli olgunluğa erişmeden olgun davranışlarda bulunmak, büyüklük taslamaktır; bir fiildir. Büyümüş de küçülmüş ise bir betimleme sözüdür ve bir böbürlenme anlatmaz. Biri bir tavrı yerer, öteki bir çocuğun yaşına uymayan konuşmasını ve davranışını betimler.