Deyim

Çağlamadan Çatlamak Ne Demek?

Anlamı

gerekli olgunluğa erişmeden olgun davranışlarda bulunmak, büyüklük taslamak.

Detaylı Açıklama

Çağlamadan çatlamak, gerekli olgunluğa erişmeden olgun davranışlarda bulunmak, büyüklük taslamaktır. Söz bir genç, bir çırak, bir stajyer ya da işinde yeni olan biri için kullanılabilir. Kişi henüz yaşının, bilgisinin ya da deneyiminin vermediği bir tavır takınır: büyükler gibi konuşur, karar verir, öğüt dağıtır. Kalıp bu tavrı eleştirir; olgunluğun kazanılmadan taklit edildiğini anlatır. Olgunluk burada yalnız yaşla ölçülmez; yaşı ilerlemiş biri de bir alanda olgunlaşmadan büyüklük taslayabilir. Söz bir azar, bir uyarı ya da bir alay içinde geçebilir: daha çağlamadan çatladın. Kalıp olumsuz zarf-fiille kurulan iki eylemi art arda dizer; önce gelmesi gereken eylem gerçekleşmeden ikincisi gelmiştir. Konuşan böylece bir sıranın bozulduğunu anlatır.

Örnek Cümleler

  1. İşe başlayalı bir ay olan stajyer, çağlamadan çatlayıp toplantıda yirmi yıllık ustalara iş öğretmeye kalktı.
  2. On dört yaşındaki Emre çağlamadan çatlamış, kardeşlerine büyük bir adam edasıyla emirler yağdırıyordu.
  3. İlk kitabı yayımlanır yayımlanmaz kendini usta yazar sanan genç, söyleşilerde çağlamadan çatlayarak eleştirmenlere ders verdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Eleştirilen olgun davranmanın kendisi değil, olgunluk kazanılmadan takınılmasıdır. Konuşan, ortadaki tavrın arkasında onu taşıyacak bir birikim görmez. Bu yüzden davranışı gerçek bir olgunluk saymaz, büyüklük taslama olarak görür.

Büyüklük satmak, gururlanıp üstünlük taslamaktır; kişinin olgunluğu söz konusu edilmez. Çağlamadan çatlamakta ise taslanan büyüklüğün henüz erişilmemiş bir olgunluğa dayandığı öne çıkar. Olgun ama kibirli biri büyüklük satabilir; çağlamadan çatlamış sayılmaz.

Bu atasözü, bilgili kimselerin bulunmadığı yerde cahil kişinin bilgiçlik tasladığını söyler. Çağlamadan çatlayan kişi de büyüklük taslar; ancak deyim bunun hangi ortamda yapıldığını söylemez. Atasözü ise taslanan büyüklüğün, bilgililerin yokluğundan güç aldığını ekler.