Anlamı
1) buyurun diyerek konuğu saygı ile içeri almak:
'Soldaki bahçeli kahveye buyur ettim.' -S. F. Abasıyanık. 2) sofraya çağırmak:
'Aliş'e de buyur ettiler, ekmek, peynir ve üzümden ibaret yemeklerini yemeye koyuldular.' -Halikarnas Balıkçısı.
Detaylı Açıklama
"Buyur etmek" birini içeri almak, oturmaya ya da sofraya çağırmak için gösterilen nazik daveti anlatır. Sade bir çağrının ötesinde, misafire verilen değeri ve ev sahibinin inceliğini de içinde taşır. Bu yüzden özellikle geleneksel konuşma dilinde sıcak, saygılı ve yer yer törensel bir hava verir. Kapıda karşılanan misafirler, sofraya çağrılan tanıdıklar ya da odaya alınan konuklar için çok uygun bir ifadedir. Deyim, yapılan hareketin sadece eylem kısmını değil, o eylemin nezaketini de görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Ev sahibi misafirleri kapıda karşılayıp içeri buyur etti.
- Garson müşterileri masaya buyur etti.
- Komşuyu kapıda görünce hemen içeri buyur ettiler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
1) buyurun diyerek konuğu saygı ile içeri almak: 'soldaki bahçeli kahveye buyur ettim.' -s. f. abasıyanık. 2) sofraya çağırmak: 'aliş'e de buyur ettiler, ekmek, peynir ve üzümden ibaret yemeklerini yemeye koyuldular.' -halikarnas balıkçısı durumlarını anlatmak için kullanılır. Konuşmada durumu daha etkili ve kısa biçimde ifade etmek isteyen kişilerin tercih ettiği bir deyimdir.
Türkçenin zengin deyim hazinesinde benzer durumları anlatan farklı ifadeler bulunabilir. Bu deyimin kendine özgü yanı, 'buyur' kelimesiyle kurduğu çağrışımdır ve bu onu diğerlerinden ayırır.
Türkiye genelinde bilinen ve kullanılan bir deyimdir. Bölgesel bir sınırlaması yoktur, ancak yerel ağızlarda küçük söyleyiş farkları olabilir. Standart Türkçede yerleşik bir ifadedir.