Anlamı
şaka beklenmedik kötü bir durum karşısında üzüntü anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Buyurun cenaze namazına, beklenmedik kötü bir durum karşısında üzüntü anlatan bir sözdür ve şaka yollu söylenir. Konuşan bir aksilikle karşılaşır ve durumu bu sözle karşılar: bilgisayar çökmüş, otobüs kaçmış, misafir erken gelmiştir. Üzüntü vardır, ama dile getiriliş biçimi şakacıdır. Söz bir yakınmayı güldürüyle yumuşatır. Beklenmedik sözü önemlidir; kalıp önceden bilinen bir kötülük için değil, ansızın gelen bir durum için söylenir. Konuşan kendi başına geleni de, bir arkadaşının başına geleni de böyle karşılayabilir. Söz arkadaşlar arasında, bir iş yerinde, bir okul koridorunda ya da bir aile içinde duyulabilir. Bir yas anında söylenmesi ise şakacı niteliği yüzünden kırıcı olabilir. Kalıp ünlemle biter ve cümleye bağımsız bir parça olarak girer.
Örnek Cümleler
- Teslimden bir saat önce bilgisayarı çöken öğrenci, kararan ekrana bakıp söylendi: buyurun cenaze namazına!
- Pikniğe varır varmaz yağmur bastırınca babam, arabaya dönerken gülerek söylendi: buyurun cenaze namazına!
- Kasaya gelince cüzdanını evde unuttuğunu anlayan kadın, arkasındakilere dönüp iç çekti: buyurun cenaze namazına!
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cenaze namazı, ölen birinin ardından kılınan namazdır ve bir yasın parçasıdır. Söz, başa gelen küçük ya da büyük aksiliği bu ağır sahneye benzeterek abartır. Kimse ölmemiştir; abartı, üzüntüyü bir şakaya çevirir.
Buyurun, birini bir yere ya da bir işe davet eden nazik bir sözdür. Burada konuşan sanki dinleyenleri bir cenaze namazına çağırır. Bu davet biçimi, kötü durumu bir tören gibi sunarak şakayı güçlendirir.
Öp babanın elini de beklenmedik, elverişsiz bir durum karşısında söylenir, ama şimdi ne olacak sorusunu taşır. Buyurun cenaze namazına ise üzüntüyü şakayla dile getirir. Biri çaresizliğin sorusunu, öteki aksiliğin yasını anlatır.