Anlamı
1) herhangi bir sebeple bir yoldan geçişi engellemek, kapamak; 2) argo korkulu bir durumda başını alıp gitmek, uzaklaşmak:
'Emine bağırarak caddeyi tutarken peşi sıra ötekiler de kalktılar.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Bu deyim iki ayrı kullanım alanına sahiptir ve bağlamdan hangisinin kastedildiği anlaşılır. İlk kullanımda bir yolun, sokağın ya da geçiş hattının kalabalık, araç, polis bariyeri, inşaat veya gösteri gibi nedenlerle kapanmasını anlatır. Böyle durumlarda hareket alanı daralır, akış bozulur ve herkesin dikkati aynı noktaya toplanır. İkinci kullanım ise daha argo ve hareketli bir tondadır; kişi korku, panik ya da telaş yüzünden bulunduğu yerden hızla uzaklaşır. Bu yüzden deyim hem fiziksel bir tıkanmayı hem de ani kaçışı anlatabilen canlı bir ifadedir. Günlük konuşmada özellikle olaylı sahneleri, kalabalığın taşmasını veya birilerinin apar topar sıvışmasını tasvir ederken etkili olur. Anlatıma hız, görüntü ve hareket katar.
Örnek Cümleler
- Sınıf arkadaşım sınavdan sonra "caddeyi tutmak" dedi.
- Komşular bu duruma "caddeyi tutmak" deyip geçti.
- Babası olayı duyunca "caddeyi tutmak" deyimini kullandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir bağlamda yolun kapanmasını ya da geçişin engellenmesini anlatır; başka bir bağlamda ise korku veya panikle hızla uzaklaşmayı ifade eder. Hangi anlamın öne çıktığı cümlenin çevresinden anlaşılır.
Konuşma dilinde, haber anlatısında ve canlı olay tasvirlerinde daha sık duyulur. Resmi metinlerde ise genellikle doğrudan 'yolu kapatmak' gibi daha düz ifadeler tercih edilir.
Sahneye hareket ve kalabalık hissi verir. Olayın hem hızını hem de yarattığı karmaşayı tek kalıpla duyurabildiği için akılda kalıcı olur.