Anlamı
gösterişli davranmak, fiyakalı durumda olmak:
'Baktım ki caka yapıyor, vesikayı el âleme göstere göstere eviriyor, çeviriyor.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Caka yapmak, gösterişli davranmak, fiyakalı bir durumda olmaktır. Kalıbın iki yanı vardır: biri kişinin davranışı, öteki onun dışarıdan görünüşüdür. Gösterişli davranan kişi bir şeyi herkesin görmesi için ortaya koyar, sözünü yüksek sesle söyler ya da kendini öne çıkarır. Fiyakalı durumda olmak ise kişinin kılığıyla, eşyasıyla ya da hâliyle dikkat çekmesidir: yeni bir takım, parlak bir araba. Söz bir alay içinde de, hafif bir hayranlık içinde de geçebilir. Gösterişin neye dayandığı kalıpta yer almaz. Kalıp bir kişi kadar bir aile ya da bir şirket için de söylenebilir; açılışını davul zurnayla yapan bir dükkân da caka yapabilir. Söz bir bayram sabahını, bir düğünü, bir mezuniyeti ya da yeni bir işe başlanan ilk günü anlatırken kullanılabilir.
Örnek Cümleler
- Bayram sabahı yepyeni takım elbisesi ve parlak ayakkabılarıyla çarşıda dolaşan Ahmet, bütün esnafa caka yapıyordu.
- Kulübün kaptanlığına seçilen Burcu, antrenmanlara kaptanlık bandıyla gelip caka yapmaya başladı.
- Mahallenin tek havuzlu evine taşınan aile, ilk yaz her akşam bahçede kalabalık davetler vererek caka yaptı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta caka bir belgeyle yapılır: baktım ki caka yapıyor, vesikayı el âleme göstere göstere eviriyor, çeviriyor. Kişi elindeki vesikayı herkesin görmesi için evirip çevirir. Gösteriş burada sözle değil, bir el hareketiyle ortaya konur.
Caka satmak gösteriş yapmayı, çalım satmayı anlatır. Caka yapmak bunu kapsar, ayrıca fiyakalı bir durumda olmayı da anlatır; kişi bir şey yapmadan yalnız görünüşüyle de caka yapabilir. Bu yüzden şık bir kılık ya da gösterişli bir eşya ikinci kalıpla daha rahat anılır.
Bu atasözü, yoksulluğuna bakmadan süs ve gösteriş isteyen kişiyi anlatır. Caka yapan biri de gösterişli davranır; deyimde varlık ya da yoksulluk yer almaz. Atasözü gösterişi kişinin durumuyla çelişen bir istek olarak görür.