Deyim

Cakasından Geçilmemek Ne Demek?

Anlamı

her zaman ve her yerde gösteriş yapmak:
'Dünyaları yakarım diyen, o cakasından geçilmeyen genç adamdan geriye bir enkaz kalmıştı.' -A. Ümit.

Detaylı Açıklama

Cakasından geçilmemek, bir kişinin gösterişinin her an ve her ortamda sürmesini anlatır. Caka, gösteriş ve çalım demektir; kalıp onun çevredekileri bunaltacak kadar çok olduğunu söyler. Cakası sözü edilen kişi tamlayanla belirtilir: yeni müdürün cakasından geçilmiyor. Kalıp tek bir olayı değil, bir huyu niteler; kişi hangi ortama girse gösterişini de yanında götürür. Gösterişin dayanağı bir makam, bir başarı, bir servet ya da güzellik olabilir. Konuşan bu hâlden yorulmuş, kızmış ya da onu gülünç bulmuş olabilir. Söz bugün süren bir hâli de, geride kalmış bir dönemi de anlatabilir: gençliğinde cakasından geçilmezdi. Söz bir sıfat öbeği de kurar: cakasından geçilmeyen bir adam. Eş anlamlısı cafcafından geçilmemektir.

Örnek Cümleler

  1. Belediye başkanı seçildiği günden beri eniştesinin cakasından geçilmiyor; her düğünde en ön masaya kurulup herkese iş vaat ediyor.
  2. Güzellik yarışmasını kazanan kuzeninin cakasından geçilmiyordu, aynanın önünden ayrılmıyor, herkese fotoğraflarını gösteriyordu.
  3. Fabrikasını büyüttükçe Rıza Bey'in cakasından geçilmez oldu; köyüne her gelişinde arkasında üç arabalık bir konvoy getiriyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta kalıp bir genci niteleyen sıfat öbeğidir: dünyaları yakarım diyen, o cakasından geçilmeyen genç adamdan geriye bir enkaz kalmıştı. Cümle, bir zamanlar gösterişiyle dikkat çeken gencin sonradan çöktüğünü anlatır. Kalıp eski bir hâli, ardından gelen düşüşle karşılaştırmak için kullanılmıştır.

Anlamları aynıdır; ikisi de gösterişin her zaman ve her yerde sürdüğünü anlatır. Ayrım yalnız sözcüktedir: caka da cafcaf da gösterişi adlandırır. Konuşan hangisini seçerse seçsin aynı hâli anlatmış olur.

Bu atasözü, gösterişli bir vücudun, iyi bir giyim kuşamın kişiye insanlık değeri kazandırmadığını söyler. Cakasından geçilmeyen kişi ise gösterişini sürekli ortaya koyar. Atasözü böyle bir gösterişin kişinin değerini artırmadığını hatırlatır.