Deyim

Çakı gibi Ne Demek?

Anlamı

1) canlı ve atik:
'Övünmek saymazsanız çakı gibi topçu subayı oluyordum.' -R. Erduran. 2) sağlıklı.

Detaylı Açıklama

Çakı gibi iki anlamda kullanılan bir benzetmedir. Birincisinde canlı ve atik bir kişi anlatılır; çabuk kavrayan, çabuk hareket eden, yerinde duramayan biri. İkincisinde sağlıklı biri için söylenir: yaşına göre dinç, hastalıktan uzak, ayakta olan biri. İki anlam aynı kişide birleşebilir; dinç ve hareketli bir yaşlıya da çakı gibi denebilir. Söz bir övgü taşır ve kişinin yüzüne de rahatlıkla söylenebilir. Bir askerden, bir öğrenciden, bir sporcudan, bir işçiden ya da bir yaşlıdan söz ederken kullanılabilir. Kalıp çakı gibi bir delikanlı, çakı gibi bir ihtiyar, çakı gibi olmak, çakı gibi kalmak biçimlerinde kurulabilir. Hastalıktan kalkmış birinin toparlandığını anlatırken de ikinci anlam öne çıkar.

Örnek Cümleler

  1. Yeni gelen çırak çakı gibi bir delikanlıydı; ustası bir şey söylemeden aleti uzatıyor, her işe koşuyordu.
  2. Ameliyattan üç ay sonra kontrole gelen hasta çakı gibiydi; doktoru onun bu kadar çabuk toparlanmasına şaşırdı.
  3. Seksen yaşındaki dedesi hâlâ çakı gibi, her sabah bahçeye inip ağaçlarını kendisi buduyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta kalıp birinci anlamdadır: övünmek saymazsanız çakı gibi topçu subayı oluyordum. Konuşan kendini canlı ve atik bir subay olarak anar. Övünmek saymazsanız sözü, kalıbın bir övgü taşıdığını ve konuşanın bunun farkında olduğunu gösterir.

Çakı, ağzı sapının içine kapanan küçük bir bıçaktır; açıldığında keskin ve kullanıma hazırdır. Benzetme bu nesnenin keskinliğini ve her an hazır oluşunu bir insanın canlılığına bağlıyor olabilir. Sağlık anlamında da aynı derli toplu, işler durumda olma hâli öne çıkar.

Turp gibi yalnız sağlığı yerinde olmayı anlatır. Çakı gibi bu anlamı taşır, ayrıca canlılık ve atiklik de bildirir. Ameliyattan kalkıp toparlanan biri için iki benzetme de kurulabilir; çabukluk ve çeviklik söz konusuysa bunu yalnız çakı gibi karşılar.