Anlamı
etrafı kırıp dökmek, her şeyi parçalayıp dağıtmak:
'Neden soğuk değil bu su diye hır çıkarıp camı çerçeveyi indiriyor.' -Ç. Altan.
Detaylı Açıklama
Camı çerçeveyi indirmek, etrafı kırıp dökmek, her şeyi parçalayıp dağıtmak anlamına gelir. Kırılan yalnız pencere değildir; masa devrilir, tabaklar yere iner, dolaplar boşaltılır. Bu işi tek bir kişi de yapabilir, bir topluluk da. Kalıpta iki eylem iç içedir: eşyalar hem parçalanır hem de ortalığa dağılır. Kalıp taşkınlığın sebebini söylemez, sebep cümlenin gerisinden öğrenilir. Bir aile kavgası, bir alacak tartışması ya da bir düğünde çıkan arbede böyle bitebilir. Kişinin kendi evini dağıtması da, başkasının yerine saldırması da kalıba girer. Söz, olup bitenin ardında kalan görüntüyü de anlatır: kırık camlar, devrik sandalyeler, yerlere saçılmış eşyalar. Eşyaları dağıtan kişi, kalıpta adı geçen camı ya da çerçeveyi hiç kırmamış da olabilir.
Örnek Cümleler
- Mirastan pay alamadığını öğrenen kardeş, ağabeyinin dükkânına girip camı çerçeveyi indirdi, kasayı bile yere attı.
- Deplasmanda kaybeden takımın taraftarları stadın kafeteryasında camı çerçeveyi indirince güvenlik görevlileri kapıları kapattı.
- Evden çıkarılacağını duyan kiracı, camı çerçeveyi indirip anahtarları kapının önüne bıraktı ve bir daha görünmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kırıp dökmek, dikkatsizlik ya da öfke yüzünden birçok şeyin kırılmasına yol açmaktır; elinden tepsi düşen bir garson da kırıp dökmüş olur. Camı çerçeveyi indirmek ise bir yerdeki her şeyi parçalayıp dağıtmayı anlatır. İkincisinde öne çıkan, ortalıkta sağlam bir şey kalmamasıdır.
Altan'ın bir cümlesinde biri, su neden soğuk değil diye hır çıkarır ve camı çerçeveyi indirir. Önce bir hır çıkarılır, ardından ortalık dağıtılır; iki eylem tanıkta art arda gelir. Kalıp burada tartışmanın vardığı son noktayı gösterir.
Cam ile çerçeve bir evin ya da dükkânın kolayca kırılan ve dışarıdan hemen görülen parçalarıdır. Pencerenin indirilmesi, içeride de pek bir şeyin sağlam kalmadığını düşündürür. Kalıp bu görünen parçaları anarak dağıtmanın bütün mekâna yayıldığını anlatır.