Anlamı
etrafı kırıp dökmek, her şeyi parçalayıp dağıtmak:
'Neden soğuk değil bu su diye hır çıkarıp camı çerçeveyi indiriyor.' -Ç. Altan.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, öfke, hırs ya da taşkınlık yüzünden etrafı kırıp dökecek kadar sert ve kontrolsüz davranmayı anlatır. Söz yalnızca fiziksel kırıp dökmeyi değil, bulunduğu ortamı altüst edecek ölçüde taşan bir öfkeyi de hissettirir. Birinin bağırıp çağırarak evi, dükkânı ya da bulunduğu yeri darmadağın etmesi bu ifadeyle canlı biçimde anlatılır. Günlük dilde çoğu zaman abartılı ama etkili bir betimlemedir. Kavganın boyutunu, kişinin kendini tutamayışını ve ortaya çıkan zararı bir arada verir. Bu yüzden özellikle sinir patlamalarını anlatırken güçlü durur. Deyim serttir ve ortamın sınırların dışına çıktığını açık biçimde gösterir. Burada yalnız öfke değil, o öfkenin çevreye verdiği hasar da belirgindir. Bu da sözü çok canlı ve sert kılar.
Örnek Cümleler
- Sinir krizi geçirince ofiste camı çerçeveyi indirdi.
- Babası haberi duyunca evde neredeyse camı çerçeveyi indirecekti.
- Müşteri haksız çıktığını anlayınca bağırıp çağırarak dükkânda camı çerçeveyi indirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğu zaman gerçek kırıp dökme çağrıştırır ama bazen aşırı öfke ve ortalığı birbirine katma hâli için mecazlı biçimde de söylenir. Esas vurgu kontrolden çıkmış sert tepkidedir.
Öfke, hırs ve kendini tutamama duygusuyla çok yakındır. Kişinin düşünmeden zarar verecek kadar taşmasını anlatır.
Çünkü sahneyi göz önüne getirir. Sadece 'çok sinirlendi' demek yerine, öfkenin çevreye yansıyan yıkıcı tarafını da görünür kılar.