Deyim

Can Bulmak Ne Demek?

Anlamı

dirilmek, canlanmak:
'Eylül sonunda ruhunu teslim eden heves / Can bulmak üzredir yeni baştan bahar ile' -F. N. Çamlıbel.

Detaylı Açıklama

Can bulmak, dirilmek, canlanmak anlamına gelir. Özne bir insan, bir bitki, bir şehir, bir pazar ya da bir duygu olabilir. Kış boyunca kuruyan bir bahçe baharla, uzun bir hastalıktan kalkan biri iyileşmeyle, sessiz bir mahalle bir bayramla can bulur. Dirilmek anlamında, ölmek üzere olan ya da ölü sanılan bir canlının yeniden kendine gelmesi bu sözle anlatılır. Canlanmak anlamında ise bir yerin ya da bir işin hareketlenmesi söz konusudur. Kalıp bir değişimin sonucunu bildirir: önce cansız ya da durgun bir hâl vardır, sonra can bulunur. Neyin can verdiği, yağmur, bir haber ya da bir kişinin gelişi, cümlede ayrıca anılabilir. Söz, bir yerin ya da bir kişinin yeniden hareket kazandığını sevinçle bildirmek için seçilebilir.

Örnek Cümleler

  1. İlk yağmurun ardından kurumaya yüz tutmuş zeytin fidanları can buldu, yaprakları yeniden parladı.
  2. Boğulmak üzereyken kıyıya çıkarılan çocuk, cankurtaranın yaptığı suni solunumla can buldu.
  3. Yıllardır kepenkleri kapalı duran eski çarşı, yakınına açılan üniversiteyle yeniden can buldu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çamlıbel'in dizelerinde eylül sonunda ruhunu teslim eden heves, baharla yeniden can bulmak üzeredir. Burada dirilen bir canlı değil, bir duygudur; şair hevesin sönüşünü ve dirilişini mevsimlere bağlar. Kalıp, sönen hevesin yeniden canlanmasını anlatır.

Benzine kan gelmek, sağlıklı duruma gelmeyi, canlanmayı anlatır ve kişinin yüzünde görülen bir değişimi düşündürür. Can bulmak ise insanın yanında bitkiler, yerler ve duygular için de söylenebilir. Biri yüze yansıyan sağlığa, öteki her türlü yeniden canlanmaya bakar.

Atasözü, elden gitti sanılan bir şeyle bağ büsbütün kopmamışsa çaba harcayarak onu kurtarma umudunun sürdüğünü söyler. Can bulmak, bu umudun gerçekleştiği anı anlatabilir: ölü sanılan şey yeniden canlanır. Atasözü umudu, kalıp sonucu dile getirir.