Anlamı
herkese bildirmek.
Detaylı Açıklama
Çan çalmak, bir şeyi herkese bildirmek anlamına gelir. Bildirilen bir haber, bir sır, bir başarı ya da bir karar olabilir. Kişi bunu bir iki kişiye söylemekle yetinmez, duyabilecek herkese ulaştırır. Bildirmenin yolu yüz yüze anlatmak, telefonla aramak ya da bir ilan asmak olabilir; kalıp yolu belirtmez. Haberi yayan tek bir kişi olabileceği gibi bir kurum ya da bir dernek de olabilir. Bağlama göre söz, bir şeyin gereğinden çok yayıldığına dair bir sitem de taşıyabilir. Gizli kalması istenen bir şeyi ortaya döken birine kızgınlıkla söylenebilir: sana söyledim diye çan çalma. Kişi kendi sevincini de bu yolla duyurabilir. Bildirilen şeyin doğru mu yanlış mı olduğuna söz bakmaz.
Örnek Cümleler
- Kızının nişanlandığını öğrenen Fatma Hanım, akşama kadar çan çalıp haberi bütün akrabalara duyurdu.
- Belediye, yeni parkın açılışını haftalar önce çan çalarak duyurdu; afişler bütün duraklara asıldı.
- Sana sır diye söylediğim terfi haberini ofiste çan çalmışsın, sabahtan beri herkes beni tebrik ediyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çan, sesi uzaklara ulaşan ve bir topluluğu bir şeyden haberdar etmek için çalınan bir araçtır. Kalıp bu görüntüyle bir haberin herkesin kulağına gitmesini anlatır. Çalan kişi, haberin yayılmasını sağlayan kişidir.
Davul çalmanın mecaz anlamı da bir şeyi herkesin haber alabileceği biçimde ortalığa yaymaktır; iki kalıp bu anlamda birbirine çok yakındır. Davul çalmanın ayrıca gerçek anlamı vardır: davula vurarak ses çıkarmak. Çan çalmak ise kalıp olarak yalnız bildirmeyi karşılar.
Atasözü, ortaya atılan bir sözün çok çabuk yayıldığını söyler. Çan çalmak ise bir kişinin haberi herkese bildirmesini, yani yayılmayı üstlenen eylemi anlatır. Atasözü yayılmanın hızını, kalıp bildiren kişiyi öne çıkarır.