Anlamı
herkese bildirmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, her yere duyurmak, yüksek sesle haber vermek ya da herkesin işiteceği biçimde ilan etmek anlamında kullanılır. Kökeninde çanın yaydığı sesin topluca işitilmesi vardır. Bu yüzden söz, bir haberin saklı kalmayıp etrafa yayılmasını anlatırken çok doğal görünür. Kimi bağlamlarda gerçek çan sesiyle, kimi bağlamlarda mecazen ilan etmek anlamında kullanılır. Deyimin gücü, haberin bireysel değil toplu duyuru niteliği taşımasını göstermesinden gelir. Sessiz değil, yankılı bir bildirme vardır. Böylece duyurunun büyüklüğü kolayca hissedilir. Herkesin duymasını sağlamak, gizliyi açık etmek ya da haberi geniş çevreye yaymak için çok uygun bir ifadedir. İlanın gürültülü tarafını öne çıkarır. Haber saklı kalmaz. Yayılmayı hızlandırır. Hemen duyulur.
Örnek Cümleler
- Komşular bu duruma "çan çalmak" deyip geçti.
- Ablası çan çaldı diye haber gönderdi.
- Bir şey olur olmaz ortalığa çan çalmayı huy edinmişti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü mesele bir kişiye anlatmak değil, haberi geniş çevreye ulaştırmaktır. Çan imgesi bu toplu duyuruyu güçlendirir.
Haber yayma, ilan etme, ortalığa duyurma ve gizli kalması gereken şeyi açığa çıkarma bağlamlarında daha doğal kullanılır.
Çanın sesinin uzağa gitmesi ve herkesi haberdar etmesi düşüncesinden gelir. Bu da duyurunun yaygınlığını görünür kılar.