Anlamı
1) davula vurarak ses çıkarmak; 2) mec. bir şeyi herkesin haber alabileceği biçimde ortalığa yaymak.
Detaylı Açıklama
Davul çalmak, gerçek anlamıyla davula vurarak ses çıkarmak demektir; fakat mecazî kullanımda bir şeyi herkesin duyacağı biçimde ortalığa yaymak anlamı öne çıkar. Bu nedenle söz yalnız müzik yapmayı değil, gizli kalması gerekeni açık etmek ya da haberi gürültülü biçimde duyurmak anlamına da gelir. Davulun sesi nasıl uzaklara giderse, ortalığa saçılan bilgi de aynı hızla yayılır. Deyim bu yüzden özellikle sır, dedikodu, mahrem mesele veya henüz ilan edilmemesi gereken haberler için çok etkilidir. Kimi zaman neşeli bir duyuru, kimi zaman da istenmeyen bir ifşa anlatır. İçindeki hareket ve ses duygusu, sözün günlük dilde canlı kalmasını sağlayan en önemli unsurdur. Deyim, yalnız çalgıyı değil, duyurmayı, ilan etmeyi ve kalabalığa seslenmeyi de çağrıştırır.
Örnek Cümleler
- Düğünde saatlerce davul çaldılar ve zurna eşliğinde bütün mahalle uyandı.
- Daha kimseye söyleme dememe rağmen gidip her yerde davul çalmış.
- Patron henüz karar kesinleşmeden bu haberi davul çalar gibi yaymak doğru olmaz dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü davul sesi gizli kalmaz; uzağa ve geniş çevreye ulaşır. Deyim mecazlaştığında da aynı etki korunur: bir bilgi, sır veya mesele artık kapalı alanda değil, herkesin duymaya başladığı açık alandadır.
Şenlik, düğün ya da açık ilanlarda olumlu ve doğal olabilir. Ama sırların, özel bilgilerin ya da erken açıklamaların yayılması söz konusuysa aynı ifade eleştirel ve rahatsız edici bir ton taşır.
İki sözde de davul görünür ama işlevi farklıdır. Davul çalmak sesi ve yayılmayı anlatır. Davulu biz çaldık, parsayı başkası topladı ise emeği verenle kazancı alan arasındaki dengesizliği vurgular.