Anlamı
bitkin bir duruma gelmek, gücü tükenmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin gücünün tükenmesi, aşırı yorulması ve bitkin düşmesi anlamında kullanılır. Sadece fiziksel yorgunluk değil, kimi zaman zihinsel ve duygusal tükenmişlik de bu sözle anlatılabilir. Uzun çalışma, ağır hastalık, yoğun sıcak, uykusuzluk, çok yürümek ya da ardı arkası kesilmeyen meseleler insanı bu hâle getirebilir. Deyimin etkisi, yorgunluğu sıradan bir halsizlikten daha ileri bir noktada göstermesidir. Kişide artık direnç kalmamış gibidir. Günlük dilde abartılı ama çok anlaşılır bir anlatımdır. Özellikle emek, yorgunluk ve takat kesilmesi anlatılırken doğal ve güçlü durur. Burada yalnız güç azalması değil, toparlanacak hâlin de kalmaması hissedilir. Bu yüzden söz tükenmişliği daha ağır gösterir. İnsan sanki yalnız yorulmamış, içi de boşalmış gibidir.
Örnek Cümleler
- Bütün gün taş taşıdıktan sonra adamda can kalmamıştı.
- Arkadaşları bu durumu "can kalmamak" diye tarif etti.
- Komşular bu duruma "can kalmamak" deyip geçti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
En sık bedensel yorgunlukta duyulur ama zihinsel ve duygusal tükenmişlik için de kullanılabilir. Ortak nokta, kişinin gücünün sonuna gelmesidir.
İkisi çok yakındır. Can kalmamak daha konuşma dili ağırlıklı ve içten duyulur; bitap düşmek ise biraz daha yazılı ve nötr bir tını taşıyabilir.
Çünkü ağır yorgunluğu sade ve herkesin kolay anlayacağı bir yoğunlukla anlatır. Gündelik hayatın içindeki emek duygusuna yakındır.