Anlamı
1) yok olmak, ölmek:
'Kabızdan helak olma derecesine geldim.' -N. F. Kısakürek. 2) mec. yorulmak, bitkin duruma gelmek:
'Zavallılar kan ter içinde bir yandan karşı taraf içlerini tutacağız, bir yandan forveti besleyip akına yardım edeceğiz diye ileri geri helak olurlar.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Helak olmak deyimi, yok olmak, ölmek ya da mecaz anlamda aşırı derecede yorulup tükenmek anlamında kullanılır. Günlük konuşmada daha çok ikinci anlamı öne çıkar; kişi ağır iş, uzun yolculuk, yoğun sıkıntı ya da bitmeyen uğraşlar yüzünden helak olabilir. Bu kullanım, yorgunluğun sıradan bir bezginliği aşıp bedeni ve zihni zorlayan bir düzeye ulaştığını anlatır. Deyim eski ve güçlü bir söyleyiş taşır; bu yüzden hem edebî dilde hem halk dilinde etkili duyulur. İlk anlamı ise daha ağır, daha kesin bir yok oluşu bildirir. Bağlam hangi yönün öne çıktığını belirler. Kısacası helak olmak, yok oluş ya da tükeniş derecesindeki yıpranmayı anlatan sert ve etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Bu yaz sıcağında tarlada çalışan işçiler akşama doğru helak olmak üzereydi.
- Borçların baskısı altında adamın helak olmak noktasına geldiği açıkça görülüyordu.
- Bütün gece nöbet tutunca sabaha karşı helak olmak hissi herkesin üstüne çöktü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu deyim, yalnız yorgunluğu değil, tükenme eşiğine gelmeyi anlatır. Sözün etkisi, insanı bedenen ve ruhen zorlayan ağır bir çöküş hissi taşımasından gelir.
Gerçek anlamda yok olmak ya da ölmek söz konusudur. Mecaz anlamda ise kişi aşırı yorulur, perişan olur ve sanki gücü tamamen tükenmiş gibi bir duruma düşer.
Günlük dilde daha çok yorgunluk ve bitkinlik anlamı öne çıkar. İnsanlar çok zorlandıklarında, yaşadıkları eziyetin derecesini artırmak için helak olmak derler.