Deyim

Can Sıkmak Ne Demek?

Anlamı

1) bıkkınlık vermek:
'Adam sizin çok can sıktığınızı, çok anlayışsız ve inatçı olduğunuzu ifade etmek üzere ters bir bakışla bakıyor yüzünüze.' -İ. Özel. 2) huzur bozmak:
'Hani hakikati bilmek iyi şeydir ama bu kadarı da onu değiştiremediğiniz için, can sıkıyor.' -N. Hikmet.

Detaylı Açıklama

Can sıkmak iki anlamda kullanılır. Birincisi bıkkınlık vermektir: uzun bir bekleyiş, bitmeyen bir konuşma, tekdüze bir iş ya da ısrarcı bir kişi insanı usandırır. İkincisi huzur bozmaktır: bir haber, bir kaygı, bir anlaşmazlık ya da bir gürültü kişinin rahatını kaçırır. Birinci anlamda kişi usanır, ikinci anlamda tedirgin olur. Can sıkan bir kişi de olabilir, bir şey de: bu adam çok can sıkıyor, bu yağmur can sıktı. Kalıpta canı sıkılan kişi anılmayabilir: bu iş can sıkıyor. Anılırsa iyelik ekiyle gelir: herkesin canını sıktı. Hangi anlamın kastedildiği, sıkıntının usançtan mı tedirginlikten mi doğduğuna bakılarak anlaşılır. Kalıp günlük konuşmada da, yazıda da yer alır.

Örnek Cümleler

  1. Pilot her on dakikada bir kalkışın biraz daha erteleneceğini duyurdukça bekleyiş iyice can sıktı.
  2. Toplantıda aynı slaytları üçüncü kez gösteren müdür, salondaki herkesin canını sıkmaya başlamıştı.
  3. Gece yarısı gelen ve kimden geldiği belli olmayan mesaj sabaha kadar can sıktı; evde kimse rahat uyuyamadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Özel'in bir cümlesinde bir adam, karşısındakinin çok can sıktığını, anlayışsız ve inatçı olduğunu ters bir bakışla anlatır. Burada kalıp bıkkınlık verme anlamındadır. Can sıkan, inadıyla karşısındakini usandıran kişidir.

Hikmet'in bir cümlesinde hakikati bilmenin iyi olduğu, ama bu kadarının, onu değiştiremediğimiz için can sıktığı söylenir. Burada kalıp huzur bozma anlamındadır. Kişiyi rahatsız eden, bildiği hâlde değiştiremediği bir gerçektir.

Canı sıkılmak, durumu yaşayan kişinin tarafından anlatır ve üç anlamı vardır: yapacak bir işi olmamaktan tedirgin olmak, öfkelenmek ve üzülmek. Can sıkmak ise birinin ya da bir şeyin bu sıkıntıya yol açmasını anlatır. Can sıkan bir olay, birinin canının sıkılmasına sebep olabilir.