Anlamı
zarardan kurtulma olanağı yoksa, bunun cana değil, mala gelmesi yeğlenir.
Detaylı Açıklama
Cana gelecek mala gelsin atasözü, bir zarar kaçınılmaz olduğunda onun insana değil mala yönelmesini yeğler; zarardan kurtulmanın yolu yoksa tercih budur. Söz kısadır; gelecek olanı adıyla anmaz, cümlenin gerisine bırakır. Sondaki gelsin bir dileği bildirir. Bir makine bozulup üretim durduğunda ama işçiler yara almadığında, bir sel ahırları alıp götürüp aileler kurtulduğunda bu söz söylenebilir. Atasözü yalnız teselli için değil, bir karar anında da dile getirilebilir: tehlikeli bir yolda yükü bırakıp yolcuları kurtarmak gibi. Atasözü malın değerini inkâr etmez; onu can karşısında ikinci sıraya koyar. Zararın büyüklüğü ne olursa olsun, canın sağ kalması bir avuntu sayılır. Sözü söyleyen, zarar görenin yakını, komşusu ya da kendisi olabilir.
Örnek Cümleler
- Fırtınada batan teknenin ağları ve bütün avı denize gitti ama tayfalar kıyıya yüzdü; cana gelecek mala gelsin.
- Sel ahırı alıp götürünce köylü önce çocuklarının sağ olduğuna baktı, cana gelecek mala gelsin, dedi.
- Kar fırtınasında mahsur kalan kamyoncu yükünü yol kenarında bırakıp köye yürüdü; cana gelecek mala gelsin.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Atasözünün bu biçiminde gelecek olanın adı anılmaz; bir kaza ya da zarar olduğu bağlamdan anlaşılır. Cana gelecek kaza mala gelsin biçimi bunu açıkça söyler. Kısa biçim, sözü bir anda söylenebilecek bir teselli ya da karar cümlesine dönüştürür.
Çelişmez. Mal canın yongasıdır, malına gelen zararın insana canına gelmiş gibi acı verdiğini söyler. Cana gelecek mala gelsin ise bu acıya rağmen malın canın yerine konmasını yeğler. Biri kaybın acısını, öteki kayıplar arasındaki tercihi anlatır.
Hafif atlatmak, kötü bir durumdan çok az bir zararla kurtulmayı anlatır. Bu atasözünün söylendiği durumlarda ise zarar az olmayabilir, ama zarar gören maldır, can değildir. Deyim zararın küçüklüğünü, atasözü zararın kime geldiğini öne çıkarır.