Anlamı
davranışları veya sözleriyle kötü bir sonuca yol açmak:
'Oh olsun... Vallahi memnun oldum, diyordu. Çanak tuttun. Şunun şurasında rahat sana battı mıydı?' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir olayın kötü bir sonuca varmasına davranışıyla, sözüyle ya da sessiz onayıyla zemin hazırlamak anlamında kullanılır. Kişi suçu tek başına işlemese bile, ona yol açan havayı yaratmış olur. Bu yüzden kavgayı körükleyen, dedikoduyu büyüten, haksızlığı cesaretlendiren ya da yanlış bir işi kolaylaştıran kişiler için çok uygundur. Deyimin gücü, doğrudan fail olmadan da kötülüğe ortak olunabileceğini göstermesinden gelir. Böylece sorumluluk yalnız yapanın değil, fırsat verenin de üstüne kalır. Söz, pasif görünen katkının aslında ne kadar etkili olabileceğini iyi anlatır. Burada asıl vurgu, görünüşte küçük duran katkının sonuçta büyük bir paya dönüşebilmesidir. Bu yüzden deyim, seyirci kalmanın bile bazen suç ortaklığına yaklaşabileceğini düşündürür.
Örnek Cümleler
- Dün akşam yine çanak tutmuş, kimse şaşırmadı.
- Bütün mahalle onun çanak tuttu konuşuyor.
- Son olaylardan sonra adam resmen çanak tuttu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi kötülüğü bizzat yapmasa da ona uygun ortam sağlar. Deyim tam da bu dolaylı ortaklığı görünür kılar.
Dedikodu, kavga, haksızlık, usulsüzlük ya da yanlış bir davranışın büyümesine göz yumulduğunda kullanılır. Bu deyim, bir olayın kötü bir sonuca varmasına davranışıyla, sözüyle ya da sessiz onayıyla zemin hazırlamak anlamında kullanılır.
İnsana yalnız kendi yaptığından değil, neye cesaret verdiğinden de sorumlu olduğunu hatırlatır. Kişi suçu tek başına işlemese bile, ona yol açan havayı yaratmış olur.