Anlamı
dalkavukluk etmek.
Detaylı Açıklama
Çanak yalamak, dalkavukluk etmek anlamına gelir. Kişi güçlü, zengin ya da yetkili birinin gözüne girmek için onu aşırı över, her dediğini onaylar, ayak işlerini koşa koşa yapar. Amaç bir çıkar sağlamaktır: bir terfi, bir ihale, bir kadro ya da korunma. Kalıp bu davranışı açıkça yerer. Çanak yalayan kişi bir memur, bir gazeteci, bir çalışan ya da bir siyasetçi olabilir; yaltaklandığı kişi ondan güçlüdür. Dalkavukluk sözle de, davranışla da yapılabilir. Konuşan kendisi için bu sözü olumsuz biçimde kurabilir: ben kimsenin çanağını yalamam. Kalıp yaranılan kişinin bu övgüden hoşlanıp hoşlanmadığını söylemez. Bir iş yerinde, bir derneğin yönetiminde ya da bir mahallede bu tutumu gösterenler bulunabilir.
Örnek Cümleler
- Genel müdürün her sözüne alkış tutan, kahvesini bile kendisi götüren şef yardımcısı, çanak yalayarak bölüm şefliğini kaptı.
- Patronun her kararını öven ve onu toplantılarda göklere çıkaran muhasebeci, yıllarca çanak yalayıp prim aldı.
- Gazetedeki köşesinde iktidardakileri ballandırarak öven yazar, meslektaşlarınca çanak yalamakla suçlandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çanak, yemek konan derin kaptır. Birinin yemeğinden artanı çanakta yalamak, ona yakın durup artığıyla yetinmeyi düşündürür. Bu görüntüden yola çıkan kalıp, güçlü birine yaranıp ondan pay bekleyen kişiyi anlatır.
Yağ çekmek argo bir kalıptır ve gereksiz biçimde övmeyi de anlatır; dalkavukluk burada övgü sözleriyle yapılır. Çanak yalamak ise dalkavukluğu genel olarak adlandırır; övgü de, hizmet de, boyun eğiş de bunun içine girer. İkisi aynı tutumu farklı görüntülerle anlatır.
Atasözü, çıkar sağladığı kimsenin hoşuna gidecek biçimde davranan dönek ve dalkavuk kimseleri anlatır. Çanak yalayan kişi de yaranacağı kişiyi seçer; o kişi değişince yaranma da yön değiştirebilir. Atasözü bu dönekliği de vurgular, kalıp yalnız dalkavukluğu adlandırır.