Deyim

Canı Çekilmek Ne Demek?

Anlamı

1) vücudun herhangi bir organının canlılığı azalır gibi olmak; 2) içi ezilmek.

Detaylı Açıklama

Canı çekilmek iki anlam taşır. Birincisinde bir organ, canlılığını yitirmeye başlamış gibi olur: kişi onu eskisi kadar güçlü duymaz. Aynı duruşta saatlerce kalmak, ağır bir yükü uzun yol taşımak ya da soğukta beklemek bu duyguyu yaşatabilir. Kişi o organı ovalar, kımıldatır, dinlendirmeye çalışır. İkinci anlam içi ezilmektir; bu kez güçsüzlük bir organda değil, kişinin içinde duyulur. Açlığın getirdiği boşluk da, acı bir haberin bıraktığı sıkıntı da bu anlama girer. Böyle birinin hâli dışarıdan da sezilebilir: yavaşlar, oturacak bir yer arar ya da susup bir köşeye çekilir. Uzun bir yürüyüşten dönen yaşlı birinin hâli de, acı bir haber alan bir ananın sessizliği de bu kalıpla anlatılabilir.

Örnek Cümleler

  1. Bütün gün tarlada çömelerek fide diken kadının akşama doğru bacaklarının canı çekilmişti.
  2. Sabah kahvaltı etmeden yola çıkan şoför, öğleye doğru canı çekilince ilk lokantada durdu.
  3. Köyden gelen kötü haberi okuyan yaşlı adam, canı çekilince mektubu katladı ve uzun süre konuşmadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Organın adı tamlayan olarak kalıbın başına gelir ve can onun iyelik ekini alır: dizlerimin canı çekildi, kollarının canı çekilmişti. Böylece güçsüzlüğün bütün bedende değil, belli bir yerde duyulduğu anlaşılır. Organ anılmazsa cümle ikinci anlama, içi ezilmeye kayar.

İçinden bir şeyler kopmak da içi ezilmek anlamına gelir; canı çekilmenin ikinci anlamıyla aynı tanıma bağlanır. Bir kayıp ya da ayrılık sahnesinde iki kalıp yan yana kullanılabilir. Bir organdaki güçsüzlük anlamı ise yalnız canı çekilmekte vardır.

Atasözü, karnı doymayan kişinin çalışamayacağını söyler. İçi ezilecek kadar acıkmış biri de elindeki işi sürdürmekte zorlanır ve oturup soluklanmak ister. Atasözü bu durumun nedenini, deyim ise kişinin o sırada duyduğu çöküşü anlatır.