Anlamı
bir şeyi istemek, istek duymak, arzulamak:
'Yufka, dedim de canım bir ıspanaklı börek çekti ki.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir şeye karşı belirgin bir istek duymak, onu arzulamak ve içten içe istemek anlamında kullanılır. En yaygın kullanım yiyecek içecekle ilgilidir; insanın canı börek, meyve ya da kahve çekebilir. Ancak bununla sınırlı değildir, bazen gezmek, görmek, dinlenmek ya da sevilen bir şeyi yaşamak için de söylenebilir. Deyimin asıl gücü, isteğin zihinsel bir karardan çok bedensel ve içten gelen bir yöneliş gibi duyulmasındadır. Gündelik dilde çok canlıdır ve günlük hayatın doğal akışında sıkça kullanılır. Küçük arzuları sıcak bir üslupla görünür kılar. Sözün içinde hem heves hem de hafif bir özlem vardır. İstek bu yüzden yapay değil, insanın içinden taşan doğal bir yöneliş gibi duyulur. Bu da deyimi çok yaşar kılar.
Örnek Cümleler
- Esnaf bu duruma çoktan "canı çekmek" demeye başlamıştı.
- Mahalleli onun halini "canı çekmek" diye tarif ediyordu.
- Öğretmen bu durumu "canı çekmek" ifadesiyle anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bedensel ve anlık arzu hissini çok iyi taşır. Yiyecek isteği bu içten gelen yönelişi en doğal biçimde görünür kıldığı için deyim o alanda çok yaygındır.
Canı çekmek daha belirgin ve somut bir arzuya, özellikle belirli bir nesne ya da tat isteğine yakındır. Canı istemek ise daha genel bir yönelimi anlatabilir.
Çünkü insanın içinden gelen küçük istekleri doğrudan ve samimi biçimde ifade eder. Zorlamasız, günlük hayatın doğal akışına uyan bir tınısı vardır.