Deyim

Canını Bağışlamak Ne Demek?

Anlamı

öldürülmesi gerekirken vazgeçmek.

Detaylı Açıklama

Canını bağışlamak, öldürülmesi gereken birini öldürmekten vazgeçmektir. Öldürme bir yargı kararına, bir savaş durumuna, bir geleneğe ya da bir öç duygusuna dayanabilir; kalıp bu gerekçeye rağmen hayatın bağışlandığını anlatır. Bağışlayan bir hükümdar, bir komutan, bir mahkeme ya da bir avcı olabilir. Kurban edilmek üzere olan bir hayvanın canının bağışlanması da bu sözle anlatılır. Bağışlanan kişi bazen bağışlayana minnet duyar, bazen de bağışlanmadan önce aman dilemiştir. Bağışlamanın gerekçesi merhamet, bir yakının ricası ya da bağışlayanın kendi hesabı olabilir. Kalıp edilgen biçimiyle de kurulur: son anda canı bağışlandı. Bir anlatıda bu söz, bağışlayanın merhametini ya da mertliğini göstermek için de anılabilir; bağışlanan ise yeniden doğmuş gibi olur.

Örnek Cümleler

  1. Destandaki han, ayaklarına kapanıp aman dileyen düşman beyinin canını bağışladı.
  2. Kurbanlık koçla arkadaş olan çocukların gözyaşları üzerine dedeleri koçun canını bağışladı.
  3. Padişah, son anda gelen bir fermanla idam sehpasına götürülen genç sipahinin canını bağışladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Atasözü, kötü bir davranışa aynı biçimde karşılık vermek yerine affetmenin en büyük erdem olduğunu söyler. Canını bağışlamak, bu affın bir hayat söz konusuyken gösterilmesidir. Öç alma hakkı olduğu düşünülen biri bunu kullanmayınca atasözünün övdüğü davranış gerçekleşmiş olur.

Ayağına kapanmak, alçalırcasına ya da bağışlanmak için yalvarmayı anlatır. Canını bağışlamak ise bu yalvarışa verilebilecek karşılıklardan biridir. Anlatılarda yenilen biri galibin ayağına kapanır, galip de onun canını bağışlayabilir.

Aynı değildir. Affetmek, bir kusuru ya da suçu bağışlamayı anlatır ve her türlü kabahat için kullanılabilir. Canını bağışlamak ise ancak bir hayat söz konusuyken kurulur: öldürülmek üzere olan birini öldürmekten vazgeçmektir; ortada bir suç ya da ceza bulunması gerekmez.