Anlamı
1) alçalırcasına yalvarmak:
'Sandılar ki ihtiyar bahçıvan, paçaları sıvayacak, yeğenine Rabia'yı almak için paşanın ayaklarına kapanacak.' -H. E. Adıvar. 2) bağışlanmak için yalvarmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, çok yalvarmak, bağışlanmak ya da bir isteği kabul ettirmek için büyük bir alçalma pahasına boyun eğmek anlamında kullanılır. Kişi, karşısındakinden bir şey elde etmek için gururunu ikinci plana iter ve neredeyse onurunu çiğneyecek kadar yoğun bir yakarış içine girer. Bu nedenle deyimin merkezinde çaresizlik, korku, pişmanlık veya büyük ihtiyaç duygusu vardır. Günlük dilde hem gerçek anlamına yakın fiziksel bir hareketi hem de yoğun derecede rica etmeyi anlatabilir. Özellikle affedilme, merhamet görme veya ağır bir sonucu engelleme amacıyla yapılan yalvarışlar için kullanılır. İçindeki duygu çok yoğundur; sıradan rica değil, neredeyse diz çökme düzeyinde bir teslimiyet vardır. Bu yüzden söz, gururun kırıldığı anları güçlü biçimde görünür kılar. Mecburiyetin büyüklüğünü tek cümleyle anlatır.
Örnek Cümleler
- Hatasını anlayınca patronun ayağına kapandı.
- Bağışlanmak için annesinin ayağına kapandı.
- O kadar korkmuştu ki ceza almamak için ayağına kapandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Af dileme, bağışlanma isteme, merhamet bekleme veya çok önemli bir isteği kabul ettirme çabası içindeki yoğun yalvarışları anlatır.
Çünkü sıradan ricayı değil, kişinin gururunu bir kenara bırakarak çok ileri düzeyde boyun eğmesini anlatır.
Çaresizlik, korku, pişmanlık ve karşı tarafın insafına kalmış olma duygusu temel unsurdur. İçindeki duygu çok yoğundur; sıradan rica değil, neredeyse diz çökme düzeyinde bir teslimiyet vardır.