Deyim

Canını Burnundan Getirmek Ne Demek?

Anlamı

çok yormak, fazla çalıştırmak:
'Bize soluk aldırmaz, canımızı burnumuzdan getirir.' -Y. Kemal.

Detaylı Açıklama

Birinin canını burnundan getirmek, onu çok yormak ve fazla çalıştırmak demektir. Yoran kişi bir usta, bir patron, bir öğretmen ya da bir antrenör olabilir; yorulan ise çırak, işçi, öğrenci ya da sporcudur. Kimi zaman yoran bir kişi değil bir iştir: ağır bir taşınma, bitmeyen bir hasat ya da zorlu bir sınav dönemi de birinin canını burnundan getirebilir. Söz yorulanın ağzından bir sitem olarak da, yoranın ağzından bir övünme ya da bir gözdağı olarak da duyulabilir: bu kampta canınızı burnunuzdan getireceğim. Yorgunluğun bir amaca hizmet edip etmediği kalıpta söylenmez; bir ustanın sert ama öğretici yöntemi de, bir patronun insafsızlığı da bu sözle anlatılabilir.

Örnek Cümleler

  1. Yeni antrenör ilk hafta takımın canını burnundan getirdi; oyuncular soyunma odasında konuşacak hâlde değildi.
  2. Bir ay süren düğün hazırlıkları, gelinin annesiyle teyzelerinin canını burnundan getirdi.
  3. Usta, çırağına ilk yıl bütün tezgâhı tek başına temizletip canını burnundan getirdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kemal'in cümlesinde konuşanlar, birinin kendilerine soluk aldırmadığını ve canlarını burunlarından getirdiğini anlatır. Soluk aldırmamak, yoranın hiç ara vermeden çalıştırdığını gösterir. Kalıp burada birinci çoğul kişiyle, yorulanların ağzından kurulmuştur.

Canını çıkarmak da çok yormayı anlatır, ama hırpalamak ve yıpratmak da onun kapsamındadır; bir eşya için bile kullanılabilir. Canını burnundan getirmek ise yorgunluğu fazla çalıştırmaya bağlar. Biri genel bir yıpratmayı, öteki iş yoluyla yorulmayı öne çıkarır.

Anasından emdiği sütü burnundan getirmek, birine bir iş yaptırırken çok sıkıntı çektirmeyi anlatır. İki kalıpta da burun görüntüsü ve bir işin yaptırılması vardır. Biri sıkıntıyı, öteki yorgunluğu öne çıkarır; ama ikisi de işi yaptıranın elinde ezilen birini anlatır.