Anlamı
hırpalamak, çok yormak, yıpratmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, birini ya da bir şeyi çok yormak, hırpalamak, aşırı kullanmak ve yıpratmak anlamında kullanılır. İnsan için kullanıldığında kişinin nefes alamayacak kadar yorulması ya da sert şekilde hırpalanması öne çıkar. Eşya için kullanıldığında ise çok kullanmaktan, zorlamaktan veya hoyrat davranmaktan dolayı iyice yıpratmak anlamı taşır. Deyimin merkezinde aşırılık vardır; normal kullanım değil, sınırı aşan yüklenme söz konusudur. Gündelik dilde sık ve güçlü bir kullanımı vardır. İş yükü, antrenman, baskı veya aşırı kullanım anlatılırken rahatlıkla yer bulur. Söze sert bir yıpratma duygusu kazandırır. Ölçüsüz zorlamanın sonunda geriye tükenmişlik bıraktığını çok net sezdirir. Bu yüzden hem insanlar hem nesneler için etkili bir aşırılık ifadesi sayılır.
Örnek Cümleler
- Öğretmen bu durumu "canını çıkarmak" ifadesiyle anlattı.
- Eski arabayı yıllarca dağ taş sürerek canını çıkarmışlar.
- Babası olayı duyunca "canını çıkarmak" deyimini kullandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ikisinde de temel fikir aynıdır: sınırı aşacak kadar yüklenmek ve yıpratmak. İster beden olsun ister araç, sonuç aşırı zorlanmadır.
Canı çıkmak daha çok zorlanan kişinin yaşadığı hâli anlatır. Canını çıkarmak ise o zorlanmayı yaşatan dış etkiyi, yani yükleyen tarafı öne çıkarır.
Ağır iş yükü, sert idman, hoyrat kullanım, bitmek bilmeyen görevler ve insanı perişan eden tempolar için çok canlı durur.