Deyim

Çapraza Almak Ne Demek?

Anlamı

1) karşı yönlerden kuşatmak:
'Mitralyözler onu çapraza almış, kızıl iğneleriyle gövdesini delik deşik ediyorlardı.' -A. İlhan. 2) mec. herhangi bir konuda çeşitli yönlerden sıkıştırmak.

Detaylı Açıklama

Çapraza almak iki anlamda kullanılır. Birincisi birini ya da bir yeri karşı yönlerden kuşatmaktır. Kuşatılan, iki ya da daha çok yandan gelen bir baskının ortasında kalır. Bu anlam bir savaş sahnesinde, bir polis kovalamacasında ya da bir futbol maçında görülebilir. İkinci anlam mecazdır: birini herhangi bir konuda çeşitli yönlerden sıkıştırmak. Burada kuşatma sözlerle, sorularla ya da kanıtlarla yapılır. Bir sorgu, bir iş görüşmesi ya da bir basın toplantısı bu anlamın sahnesi olabilir. Çapraza alınan bir kişi, bir araç ya da bir mevzi olabilir. Mecaz anlamda tek bir kişi de birini sorularıyla çapraza alabilir. Sıkıştırılan kişinin bu baskıdan nasıl çıktığı kalıpta belirtilmez.

Örnek Cümleler

  1. Kavşağa giren iki polis aracı, kırmızı ışıkta kaçan kamyoneti çapraza alarak durdurdu.
  2. Ceza sahasına giren forveti iki savunmacı çapraza aldı ve topu ayağından alıp taca attı.
  3. Gazeteciler, açıklamasındaki çelişkileri yakalayınca bakanı art arda sorularla çapraza aldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümlede mitralyözler birini çapraza almıştır; kalıp birinci anlamıyla, karşı yönlerden kuşatma anlamında geçer. Atışlar kızıl iğnelere benzetilir ve kuşatılanın gövdesini delik deşik eder. Kuşatma burada bir ateş altında bırakmadır.

Ortaya almak, birinin her yanını çevirip onu kuşatmaktır. Çapraza almak ise kuşatmayı karşı yönlerden gelen bir baskı olarak anlatır ve mecaz anlamda soru ya da sözle sıkıştırmayı da kapsar. Ortaya alınan çevrilmiş, çapraza alınan iki yandan sıkıştırılmıştır.

Bu atasözü, çekinen ya da korkan birinin çok sıkıştırıldığında karşı geldiğini söyler. Çapraza alınan kişi de çeşitli yönlerden sıkıştırılır. Atasözü sıkıştırılan kişinin olası tepkisine, kalıp ise sıkıştırmanın kendisine bakar.