Anlamı
her yanını çevirmek, kuşatmak.
Detaylı Açıklama
Ortaya almak, bir kişiyi veya grubu çevreden sarmak, etrafını dolanarak merkezde tutmaktır. Halk oyunlarında halkanın ortasına alınan oyuncu, doğum gününde mum üflenirken merkeze alınan çocuk, salonda gelen misafiri ortasına alan ev sahipleri bu kalıbın günlük sahneleridir. Askeri ve polis dilinde ise ciddi bir kuşatmayı anlatır; şüpheliyi ortaya almak, olay yerini ortaya almak çevreyi kapatma anlamına gelir. Halk oyunlarındaki olumlu kullanımla askeri kuşatmadaki sert kullanım arasındaki köprü merkeze alma hareketidir. Mecazi olarak bir kişinin gündemin merkezine çekilmesi durumunda da geçer; medya o gün hangi konuyu ortaya alırsa, o konu konuşulur. Bu çok yönlü deyim sahnenin çocuklu eğlencesinden polis operasyonuna kadar geniş bir yelpazede yaşar.
Ortaya Almak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Çocuklar halay halkasının ortasına yaş günü olan arkadaşlarını aldılar, davul zurna eşliğinde dans edip onu doğum günü çocuğu olarak kutladılar.
- Polis caddenin iki ucunu birden tuttu, şüpheliyi ortaya alarak yakaladı, çevreyi inceleyen ekipler delilleri sırayla kayıt altına almaya başladı.
- Düğün salonunda gelin ve damadı arkadaşları ortaya aldı, herkes ellerini havaya kaldırarak çiftin etrafında halka oluşturdu uzun bir süre.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Düğün ve şenliklerde özellikle birini onurlandırmak için ortaya alma sahnesi yaşanır. Damat, gelin, çocuk, yaşlı yakın bir akraba halka ortasına alınır; etrafında dans edilir, alkış tutulur, davul vurulur. Bu sahne kişiye toplu bir sevgi ve takdir gösterisidir. Türk halk oyun kültüründe orta alanın ayrı bir manası vardır; oraya alınmak şereflendirilmek demektir.
Şüpheliyi ortaya almak, olay yerini ortaya almak, mahalleyi ortaya almak ifadeleri çevrenin kapatılmasını, kaçışın engellenmesini anlatır. Operasyon dilinde bu çok temel bir hamledir. Çevik kuvvet caddenin iki ucundan da yaklaşır, hedef ortaya alınır, kaçış yolu kapatılır. Polis raporlarında ve haberlerde sıkça kullanılan bir kalıptır.
Medya dilinde gündemin merkezine bir kişiyi ya da konuyu çekmek için kullanılır. Gazeteler bir politikacıyı ortaya alır, sosyal medya tek bir tweet yüzünden bir kullanıcıyı ortaya alır. Bu mecazi kullanım çoğunlukla olumsuz bir baskıyı, dikkatin tek noktaya yığılmasından kaynaklanan rahatsızlığı anlatır. Halay halkasındaki sıcaklığın aksine soğuk bir baskı vardır.