Deyim

Cascavlak (ortada) Kalmak Ne Demek?

Anlamı

bütün imkânları elinden alınmak:
'Bütün paran yok olur gider, cascavlak ortada kalırsın.' -H. Topuz.

Detaylı Açıklama

Cascavlak kalmak, bütün imkânları elinden alınmış olmaktır. Kalıp ortada sözcüğüyle de kurulur: cascavlak ortada kalmak. Kişinin parası, malı, işi ya da desteği elinden gitmiştir; elinde tutunacak bir şey kalmamıştır. Kayıp bir iflasla, bir dolandırıcılıkla, bir yangınla ya da bir kumar borcuyla gelebilir. Kalıp elden alınmayı anlatır; imkânları alan bir kişi, bir kurum ya da bir olay olabilir. Bütün sözcüğü kalıbın anlamında önemlidir: kişinin bir kısmını değil, elindeki her şeyi yitirdiği anlatılır. Kalıp kişinin bu durumdan nasıl çıkacağını söylemez. Kayıp tek bir olayla da olabilir, uzun bir süreçte de. Söz bir kişi için de, bir aile ya da bir şirket için de kurulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Dolandırıcıya bütün birikimini kaptıran emekli öğretmen, bir gecede cascavlak kaldı.
  2. Kumarda evini ve arabasını kaybeden adam cascavlak ortada kaldı; kardeşinin yanına sığındı.
  3. Fabrikası yanan ve sigortası bulunmayan sanayici, tek bir gecede cascavlak kaldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle karşısındakine seslenir: bütün paran yok olur gider, cascavlak ortada kalırsın. Konuşan, paranın elden gitmesinin kişiyi bu duruma getireceğini söyler. Kalıp burada ortada sözcüğüyle birlikte geçer ve bir uyarının sonucunu bildirir.

Ortada kalmak da elindeki her şeyi, imkânlarını yitirmektir; iki kalıp aynı durumu anlatır. Cascavlak sözcüğü bu yitirişi pekiştirir: kişi büsbütün çıplak kalmış gibidir. Kalıp ortada sözcüğüyle birleşince bu çıplaklık görüntüsü daha da güçlenir.

Bu atasözü, kimsenin zenginliğine güvenmemesi gerektiğini, gün gelip yoksullaşabileceğini ve fakir birine muhtaç olabileceğini söyler. Cascavlak kalan kişi de bütün imkânlarını yitirmiştir. Atasözü bir uyarı yapar; cascavlak kalan kişinin durumu bu uyarının gerçekleşmiş hâlidir.